"Αίθριο"

Οι εργασιες για την δημιουργία κολλεκτιβας γης θα ξεκινησουν την επομενη εβδομαδα…θα αρχησουμε φυτευοντας βοτανα κ ολα τα συναφη…προσεχως θα γινει καλεσμα για γνωριμια με τον χωρο και γιατι οχι και ενα μινι γλεντι για να γιορτασουμε το νεο εγχειρημα…..stay tuned

Πριν από κάποιο διάστημα τοιχοκολλήθηκε στις φυλακές ένα χαρτί με την υπογραφή του υφυπουργού Δικαιοσύνης Γ.Πεταλωτή, με το οποίο κοινοποιούσε στους κρατούμενους ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα θα παρθούν μέτρα ευνοϊκά   για κάποιο ποσοστό φυλακισμένων, με σκοπό την αποσυμφόρηση και την γενικότερη βελτίωση των συνθηκών κράτησης. Άρχισε να γίνεται λόγος για ένα νομοσχέδιο που θα προέβλεπε την αποφυλάκιση καταδικασθέντων μέχρι 10 έτη που θα πληρούσαν την προϋπόθεση έκτισης των 2/5 της ποινής τους.

 

Εν τέλη όχι μόνο κάτι τέτοιο δεν εφαρμόστηκε αλλά το όριο των ποινών όσον αφορά το νομοσχέδιο έπεσε στα 5 χρόνια με αποτέλεσμα να αφορά τελικά ένα πολύ μικρό έως μηδαμινό ποσοστό κρατουμένων.

Αυτό το γεγονός προκάλεσε αντανακλαστικές κινητοποιήσεις σε διάφορες φυλακές της Ελλάδας όπου οι κρατούμενοι αρχίσαμε να διεκδικούμε μια σειρά αιτημάτων σκοπεύοντας στην βιωσιμότητα  της κατάστασης των φυλακών και φυσικά στην                                                                                                                           προσγείωση του νομοθετικού συστήματος σε φυσιολογικά επίπεδα το οποίο προς το παρόν δρα άδικα, εξοντωτικά και ανεξέλεγκτα διαλύοντας ανθρώπινες ζωές και ολόκληρες οικογένειες.

 

Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων για την ψήφιση του νομοσχεδίου ακούσαμε διάφορους να αναφέρονται στους κρατούμενους χαρακτηρίζοντάς τους εγκληματικές προσωπικότητες και κοινωνικούς κινδύνους γενικώς και αορίστως. Όλοι αυτοί που μιλούν εκ του ασφαλούς και προφανώς δεν έχουν περάσει ούτε έξω από τις φυλακές θα πρέπει τουλάχιστον πριν σχηματίσουν άποψη να κάνουν τη στοιχειώδη κοινωνική και νομοθετική ανάλυση και ύστερα θα καταλάβουν ποιοι είναι οι λόγοι που οδηγούν στη παραβατικότητα και στην υπερφόρτωση των ιδρυμάτων κράτησης. Δεν είναι όλοι οι κρατούμενοι κίνδυνοι για την κοινωνία, είμαστε ένα κομμάτι της κοινωνίας και ας αρνούνται να το αναγνωρίσουν κάποιοι. Η φυλάκιση, είναι δυστυχώς κάτι που μπορεί να συμβεί στον καθένα και ειδικά στους καιρούς που ζούμε.

 

Οι άνθρωποι που αποφασίζουν για εμάς είναι αυτοί που δεν έχουν νιώσει στο πετσί τους ποτέ τι θα πει έλλειψη ζωτικών αναγκών και μάλιστα υπό το καθεστώς εγκλεισμού που δεν επιτρέπει στους κρατούμενους την αυτόνομη κάλυψη τους αλλά εξαρτώνται πάντα από τις οικονομικές δυνατότητες της φυλακής. Δεν έχουν νιώσει τι θα πει να γίνεται ο νόμος- όπλο οικονομικής αφαίμαξης και εξόντωσης όσων τυγχάνει να έχουν παρτίδες με αυτόν.

 

Το υπ. Δικαιοσύνης έχει λάβει υπομνήματα και γνωρίζει πολύ καλά, τα ακριβή αιτήματα των κρατουμένων.

Εμείς αυτό που έχουμε την ανάγκη να γνωστοποιήσουμε στην κοινωνία, είναι ότι η Ελλάδα είναι η μόνη Ευρωπαϊκή χώρα που η ποινή των ισοβίων (καμιά  φορά διπλή και τριπλή) μοιράζεται αφειδώς σε άνδρες- γυναίκες, μητέρες, ανήλικα κορίτσια και αγόρια, όπου το ίδιο γενναιόδωρα μοιράζονται και οι πολύχρονες καταδίκες σε δίκες παρωδίες, ενώ η γραφειοκρατία και ο όγκος του δικαστικού υλικού αποφέρουν καθυστερήσεις στις υποθέσεις αναγκάζοντας έτσι τους εμπλεκόμενους να μένουν είτε “αποθηκευμένοι”, είτε νομικά δεσμευμένοι για ολόκληρα χρόνια. Είναι η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής κοινότητας που οι κρατούμενοι στερούνται τη σεξουαλική επαφή και την αντάμωση των οικογενειών τους  σε φυσιολογικές συνθήκες, ζήτημα που από εμάς τους φυλακισμένους αναδεικνύεται ως απόλυτα σημαντικό. Προφανώς αυτά είναι κάποια από τα προβλήματά μας που πήραμε τη πρωτοβουλία να αναδείξουμε χωρίς να έχουμε τη πρόθεση να μειώσουμε τη σημαντικότητα όλου του φάσματος των αιτημάτων που έχουν σταλεί στο υπουργείο με τη μορφή υπομνήματος.

 

Κλείνοντας, θέλουμε να καλέσουμε τους πάντες να μην αγνοούν τις φωνές που έρχονται πίσω από τα τείχη γιατί θα μπορούσαν να ανήκουν σε οποιονδήποτε… Οι φυλακές είναι μια υπόθεση ολόκληρης της κοινωνίας.

 

 

Τα ονόματα των κρατουμένων:

 

Αντωνίου Στέλλα, γ.φ. κορυδαλού, Ξενάκη Σταυρούλα, Μαρινάκη Μαρία, Μητροπία Ασπασία, Καρακατσάνη Νίνα, Μπρόγκα Άλμα, Λεμονάκη Μαρίνα, Βασιλείου Γεωργία, Νομικού Μαρία, Σωτηροπούλου Δήμητρα, Τζάβαρη Δέσποινα, Κοτζαμίνη Ανδρονίκη-Μαρία, Παπαδοπούλου Ελένη, Ναβάι Ανιέζα, Αϊβαλιώτη Σοφία, Ρέτζα Ερίντα, Τάτο Βασιλίκα…από τις γυναικείες φυλακές Θήβας

 

 

Στο παρών κείμενο συμμετέχουν και άλλες κρατούμενες. Απλά παραθέτουμε ενδεικτικά ορισμένα ονόματα..

ΠΗΓΗ athens.indymedia.org

 

Στις 10 Γενάρη 2012 καλέστηκε αποχή του επιβατικού κοινού στην Καταλονία, με αφορμή την αύξηση της τιμής των εισιτηρίων στο τραμ, στα λεωφορεία και στο μετρό. Σε αυτό το απεργιακό κλίμα, αναρχικοί και άλλοι δυσαρεστημένοι άνθρωποι πραγματοποίησαν διάφορα σαμποτάζ. Ακολουθούν προκηρύξεις των άμεσων δράσεων.
Δράση στο σταθμό του μετρό Καμπ ντε λ’Άρπα στη Βαρκελώνη
Χτες, 10 Γενάρη 2012, κατά τις 11 το πρωί μια μικρή ομάδα ατόμων πήγαμε στο σταθμό του μετρό για να συμβάλουμε με τον δικό μας, μικρό και ιδιαίτερο, τρόπο στη μέρα αποχής του επιβατικού κοινού. Κατεβήκαμε στο σταθμό, ανοίξαμε τις πόρτες εξόδου και τις μπλοκάραμε με κολλητική ταινία, ενώ την ίδια στιγμή βάφαμε με σπρέι τ’ αυτόματα μηχανήματα έκδοσης εισιτηρίων, τις κάμερες παρακολούθησης και γράψαμε κάποια συνθήματα στους τοίχους («Μετακινήσου ελεύθερα κι εσύ», «2 ευρώ με την καμία»…). Τώρα πιο πολύ από ποτέ: Μετακινήσου ελεύθερα κι εσύ, και το μετρό να το πληρώσουν οι διευθυντάδες που ζουν από το ΤΜΒ (σύστημα μητροπολιτικών μεταφορών στη Βαρκελώνη).

Σαμποτάζ στη λεωφόρο Πασέντζ ντε Γκράσια της Βαρκελώνης
Πόσα σκατά νομίζουν αυτοί οι μαλάκες ότι θα καταπίνουμε ακόμα; Από τη μια θέλουν να μας κόψουν τα κοινωνικά αποφάγια (συντάξεις, υγειονομική περίθαλψη, τα παλιά νοίκια, διάφορα επιδόματα και τα μη επισφαλή εργασιακά συμβόλαια) και απ’ την άλλη μας υποχρεώνουν να χρηματοδοτούμε όλο και πιο πολύ τη διαφθορά τους. Μας πίνουν το αίμα. Ποιος μπορεί να πληρώσει 2 ευρώ για να μετακινηθεί; Και γιατί δεν κάνουνε περικοπές στους μισθούς των υψηλόβαθμων στελεχών του ΤΜΒ; Η απόσταση ανάμεσα στην ανάγκη που μας επιβάλλουν και στην απληστία τους γίνεται όλο και πιο ξεκάθαρη. Δε θα το καταπιούμε άλλο.

Για όλα αυτά, στις 10 Γενάρη 2012, στο πλαίσιο της στάσης των επιβατών, σαμποτάραμε ένα λεωφορείο στη λεωφόρο Πασέντζ ντε Γκράσια. Αφού το μπλοκάραμε, σκάσαμε τα λάστιχα και γράψαμε τα ακόλουθα συνθήματα: «Το ΤΜΒ μας κλέβει», «Το ΤΜΒ δεν αξίζει τα λεφτά σου» και «Αλήτες σεκιουριτάδες».

Αγωνιζόμαστε για να ανακτήσουμε τα δημόσια μέσα μετακίνησης, ως υπηρεσία στην διάθεση όλου του κόσμου, αυτοδιαχειριζόμενη από τους εργαζομένους, χωρίς παράσιτα και απεργοσπάστες, όπως οι ελεγκτές και οι διευθυντάδες, και χωρίς οικονομικούς εκβιασμούς. Γι’ αυτό επιτεθήκαμε και θα συνεχίσουμε να το κάνουμε εναντίον των προνομίων τους. Οι απόπειρές τους να εντείνουν την καταστολή, με σεκιουριτάδες και μπάτσους στο μετρό, θα μας υποχρεώσουν απλά να εντείνουμε τον αγώνα μας.

Χτες αποδείξαμε ότι είναι ευάλωτοι.
Δε θα ’ναι η τελευταία φορά.

—κουκουλωμένοι/-ες

Σαμποτάζ στη γειτονιά Κουρνελιά ενάντια στην αύξηση της τιμής των «δημόσιων» συγκοινωνιών
Τις πρώτες πρωινές ώρες σαμποτάραμε τα μηχανήματα έκδοσης εισιτηρίων του Renfe (κρατική εταιρεία σιδηροδρόμων) στον κεντρικό σταθμό της Κουρνελιά και του σταθμού των Καταλανικών Σιδηροδρόμων Κουρνελιά Ριέρα. Αυτή η δράση εντάσσεται στην αποχή του επιβατικού κοινού ενάντια στις αυξήσεις των «δημόσιων» συγκοινωνιών. Ενάντια στην αύξηση των τιμών, μετακινούμαστε ελεύθερα!

Στηρίζουμε επίσης τις πρακτικές του Σαμποτάζ, της Άμεσης Δράσης, της Αλληλεγγύης και δεν κάνουμε ούτε βήμα πίσω στην εναντίωσή μας σε κράτος και Κεφάλαιο.

Κουρνελιά, 10-1/2012

Σαμποτάζ στην πόλη του Σαμπαντέγ
Τις πρώτες πρωινές ώρες δύο ομάδες σαμπόταραν αντίστοιχα τους σταθμούς Εστασιό Σουδ και Εστασιό ντε Καταλάνς του σιδηροδρομικού δικτύου Renfe, τοποθετώντας αφρό πολυουρεθάνης στις σχισμές των ακυρωτικών μηχανημάτων και προκαλώντας φθορές στα μηχανήματα αυτόματης έκδοσης εισιτηρίων.

Ενάντια στην αύξηση των εισιτηρίων, μετακινούμαστε ελεύθερα!
Στηρίζουμε την άμεση δράση και το σαμποτάζ!

Σαμπατέγ 10-1/2012

http://gr.contrainfo.espiv.net/2012/02/02/catalonia-sabotage-against-the-price-hike/

«Ως έννοια πολιτική η αντιπληροφόρηση, δεν αρκεί να αντιπροσωπεύει μια αντεξουσιαστική διαχείριση της πληροφορίας. Προϋποθέτει την αυτοοργάνωση ως διαχειριστική δομή του μέσου που την πραγματώνει. Αποδίδει και εξελίσσεται όσο έχει δεσμούς και αναφορές με τα κοινωνικά κομμάτια που επιδιώκουν να συλλογικοποιήσουν τη ζωή τους αντιιεραρχικά ενάντια στον κανιβαλικό ατομικισμό και στην ταξική εκμετάλλευση. Στο μαινόμενο κοινωνικό/ταξικό πόλεμο, τα μέσα αντιπληροφόρησης αποτελούν προκεχωρημένες θέσεις εφόδου ενάντια στα media του ψεύδους».

Μια προσπάθεια να ψηλαφίσουμε τη δύναμη της αντιπληροφόρησης στις ιδιαίτερα οξυμένες, αλλά και πρόσφορες συνθήκες που διανύουμε.

Να ανταλλάξουμε ιδέες, προτάσεις και παρατηρήσεις όλοι όσοι εμπλεκόμαστε –λιγότερο ή περισσότερο– με την υπόθεση της από τα κάτω πληροφόρησης, είτε δημοσιοποιούμε ειδήσεις, είτε παίρνουμε τηλέφωνα από πορείες, είτε πιάνουμε το μικρόφωνο στα χέρια μας…

Θα συμμετάσχουν δίκτυα αντιπληροφόρησης και από τους ανά τον ελλαδικό χώρο αυτοοργανωμένους ραδιοσταθμούς.

Την Παρασκευή, 3 Φεβρουαρίου, στις 18.00 στην ΑΣΟΕΕ (Πατησίων)
θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση-συζήτηση του 98fm με θεματικό άξονα την αντιπληροφόρηση. Θα ακολουθήσει πάρτι οικονομικής ενίσχυσης του σταθμού για την κατασκευή νέου κεραιοσυστήματος με σκοπό τη βελτίωση της εκπομπής του σταθμού στα ερτζιανά της μητρόπολης.

Γιατί υπάρχει κρίση;

Γιατί ένα νέο πρότυπο αναδύεται στη συνείδηση της ανθρωπότητας, και γίνεται όλο και πιο δύσκολο να παριστάνουμε πως δεν μας κρίνει από τα βάθη της καρδιάς μας. Μας φωνάζει: «Αφήστε αυτά τα αυτοκαταστροφικά μοτίβα, τι νόημα έχουν… άνεση, εμπιστοσύνη, χαλαρότητα· αγαπήστε και φροντίστε τον εαυτό σας, η ευημερία σας είναι που μετράει· εσείς είστε ο χρυσός, η ειρήνη σας είναι αναγκαία».

Το σύστημα που σήμερα ελέγχει και οριοθετεί διάφορους τομείς της ζωής μας χτίστηκε πάνω σε άλλο πρότυπο, το παλιό, το οποίο σήμερα είναι υπέργηρο και ανιαρό. Αυτό που συμβαίνει σήμερα –και το βιώνουμε τόσο σε μικρό και προσωπικό, όσο και σε κοινωνικό και διεθνές επίπεδο– είναι ότι προσπαθούμε να συνεχίσει να λειτουργεί ένα σύστημα που πλέον δεν εξυπηρετεί, προσπαθούμε να επιφέρουμε αλλαγές, μεταρρυθμίσεις… οι οποίες δεν θα λειτουργήσουν. Για να γίνει καλύτερα αντιληπτός ο έντονος πεσιμισμός, είναι σαν να προσπαθούσαμε να βάλουμε μια πεταλούδα πίσω στο κουκούλι της ενώ έχει μεταμορφωθεί.

Το παλιό μοντέλο δικαιολογούσε ένα κάρο κανόνες, νόρμες, εξωτερικό έλεγχο, αυταρχισμό, χειραγώγηση διαμέσου φόβου, γιατί είχαμε αποκλείσει τη γνώση της αληθινής φύσης και των δυνατοτήτων μας και πιστέψαμε ότι πρέπει να επιδιώκουμε να είμαστε, όσο περισσότερο γίνεται, εργάτες και καταναλωτές. Σε αυτό προστίθεται το συμφέρον των πλέον οπορτουνιστών και χειραγωγών να διατηρήσουν αυτή την άγνοια και να την επεκτείνουν. «Όσο η πεταλούδα δεν ξέρει ότι είναι πεταλούδα, δεν θα θέλει να αφήσει το κουκούλι». Σύμφωνα με το παλιό μοντέλο, ο άνθρωπος είναι κακός για τη φύση, με βίαιες τάσεις που πρέπει να τιμωρηθούν, είναι ένα άδειο δοχείο που πρέπει να γεμίσει με γνώσεις και τίτλους για να έχει δικαίωμα σε μια «καλή δουλειά» και ένα καλό μέλλον. Δεν θα σε κάνει υπεύθυνο και κυρίαρχο δημιουργό ενός συναρπαστικού πεπρωμένου, παρά ένοχο του πόνου σου και της μετριότητάς σου, και θα σε κρατήσει εκεί.

Στο παλιό μοντέλο η θυσία, η προσπάθεια, η εξάντληση είναι πολύ καλές, σε κάνουν καλό άτομο, άξιο εμπιστοσύνης και σεβασμού των άλλων, σημαίνουν επίσης πως είσαι ισχυρός και θα θριαμβεύσεις.

Η αγάπη για την εξουσία, τη γραφειοκρατία, τις περίπλοκες διαδικασίες, την ταπείνωση, τις ταμπέλες, την υποχρεωτική υπακοή, τις ποινές, το «καθήκον», τις προσδοκίες, τον κυνισμό, την αδιάκριτη εκμετάλλευση, τη διένεξη σαν οδό λύσης, τον ατομισμό (ως τυφλή υπεράσπιση της ιδίας τιμής σαν να μη σχετίζεται με αυτήν των άλλων) κ.λπ.

Όλα αυτά, που πριν ήταν κανονικά και φυσιολογικά, τώρα έχουν ιδωθεί με μάτια πιο αυθεντικά και αγνά, που δυσκολεύονται να ανεχτούν και να καταλάβουν πώς διήρκεσε τόσο ένα τέτοιο σύστημα. Αυτά τα νέα μάτια είναι το καινούργιο πρότυπο, προσεγγίζοντας σήμερα μια κρίσιμη μάζα.

Ο παλιός τρόπος, μέσα απ’ αυτό το βλέμμα, δεν έχει ούτε διέξοδο ούτε σωτηρία. Είναι προορισμένος να εξαφανιστεί. Η εναλλακτική δεν θα είναι ένα νέο σύστημα με «περισσότερες ελευθερίες», περισσότερα προνόμια, φθηνότερες τιμές, λιγότερα ενδιαφέροντα, περισσότερες ευκαιρίες, μεγαλύτερη διαφάνεια, καλύτερους μισθούς, μεγαλύτερη αναγνώριση καινούργιων προτάσεων.

ΟΧΙ.

Δεν υπάρχει εναλλακτική, κι όταν δεν υπάρχει εναλλακτική, υπάρχει ελευθερία, οργανική ανάπτυξη αυτού που είναι πραγματικά πρακτικό, πραγματική αλληλεγγύη, κοινό αίσθημα. Όταν παύει να υπάρχει εξωτερικός και υπερβολικός έλεγχος που μας θαμπώνει το βλέμμα και στερεί την ελευθερία και την ευθύνη, και μας κάνει βίαιους και ασταθείς, υπάρχει μια αφύπνιση φιλική και ευγνωμονούσα. Επέρχεται συνείδηση του ενός και του άλλου, κατανόηση, συμπόνια. Είναι ο γυρισμός στο σπίτι, η ανακούφιση με τη λήξη μιας εξαντλητικής κούρσας που άλλοι οργάνωσαν, μα ποτέ δεν έβγαλε αρκετό νόημα.

Είναι το τέλος της εποχής των ψεμάτων· η οποία ήταν απαραίτητη για να γίνει αποδεχτή η αλήθεια: η πληρότητα του Είναι. Δεν χρειαζόμαστε ένα σύστημα που μας εκπαιδεύει, μας ελέγχει, μας κυβερνά, μας τρομάζει, μας καταπιέζει, μας ταπεινώνει, που κινεί τα νήματα μιας αποκοιμισμένης μαριονέτας. Είμαστε η σοφία, είμαστε η δημιουργία, είμαστε η αγάπη. Δεν μπορούμε να ελεγχόμαστε· μπορούμε μόνο να αγαπάμε και να αγαπιόμαστε.

Όσοι έχουμε μάτια και πεποίθηση για το νέο πρότυπο, και κινούμαστε μέσα σ’ αυτό, και μέχρι στιγμής έχουμε προστατευτεί στην ανταρσία και στην επιφυλακτική σιωπή, δεν μπορούμε να πολεμήσουμε το σύστημα ή να απαιτήσουμε κάτι απ’ αυτό, γιατί δεν ελπίζουμε τίποτα απ’ αυτό μιας κι είναι σάπιο από τις ίδιες τις ρίζες του. Ωστόσο, η συνοχή ιδεών υπαγορεύει να πάψουμε να συμμετέχουμε σε αυτό και να εστιάσουμε τη δημιουργικότητα και την ενέργειά μας ώστε να καλλιεργήσουμε αυτή την πίστη στον ίδιο μας τον εαυτό και να είμαστε η αλλαγή που θέλουμε να δούμε στον κόσμο.

Δεν χρειάζομαι ένα σύστημα για να με καλλιεργήσει ή να με διαπαιδαγωγήσει, ούτε για να είμαι κάποιος στη ζωή ή για να είμαι προστατευμένος. Μπορώ να κάνω τα πράγματα με το δικό μου τρόπο, μπορώ να γίνω ό,τι αγαπώ, κι εξαρτάται μόνο από τη δέσμευση και την αφοσίωσή μου· δεν χρειάζομαι τίτλους, δασκάλους, καρέκλες, κτήρια, χρήμα, άδειες, όρια ούτε κανέναν να μου λέει πώς πρέπει να κάνω τα πράγματα. Χρειάζομαι μόνο αγάπη και αποδοχή του εαυτού μου για να αναπτυχθώ.

πηγη contrainfo.espiv.net

ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΡΧΙΑ Ή ΠΡΩΤΟΓΟΝΙΣΜΟΣ, είναι προφανώς η πιο ριζοσπαστική περιβαλλοντική ιδεολογία. Εκτός από ένθερμοι υποστηρικτές του αναρχισμού, δεν συγκεντρώνονται μόνο στα ανθρώπινα δικαιώματα αλλά και σε αυτά των ζώων, φυτών και γενικότερα της φύσης. Η ιδεολογική τους βάση είναι εμπνευσμένη απ’τον Ρουσώ (Rousseau) και την κοινωνία των “εξευγενισμένων πρωτόγονων”, με τον άνθρωπο να μην ζει απλώς δίπλα στην φύση αλλά μέσα της. Για να ζήσει κανείς ελεύθερος βάσει της φύσης και του τρόπου που μας δημιούργησε, οτιδήποτε επηρρεάζει αρνητικά τις ζωές μας, όπως η τεχνολογία, επιστήμη, πολιτισμός, πρέπει να καταργηθεί.

Αυτή η εισαγωγή δεν είναι μια οριστική οριοθέτηση του πράσινου αναρχικού κινήματος, ούτε ένα αντιπολιτισμικό μανιφέστο. Είναι απλώς μια ματιά στις ιδέες και θεωρίες που συναντά κανείς στις συλλογικότητες πρωτογονιστών. Κατανοούμε και υποστηρίζουμε την ανάγκη να διατηρούμε το όραμα και την στρατηγική μας ανοιχτή. Ενθαρρύνουμε τον διάλογο και πιστεύουμε πως κάθε άποψη και ότι μας χαρακτηρίζει, πρέπει να προκαλείται συνεχώς και να είναι ευμετάβλητο ώστε να υπάρξει εξέλιξη. Στόχος μας δεν είναι η δημιουργία μιας μεμονωμένης ιδεολογίας ή η προώθηση μιας αποκλειστικής αντίληψης του κόσμου.

Επίσης αναγνωρίζουμε ότι δεν τάσσονται όλοι οι πράσινοι αναρχικοί κατά του πολιτισμού (αν και μας είναι δυσνόητο πως μπορεί κανείς να είναι κατά κάθε μορφής εξουσίας χωρίς ποτέ να φτάνει στην ρίζα: τον ίδιο τον πολιτισμό). Σήμερα όμως, η πλειοψηφία των πράσινων αναρχικών δείχνουν σημάδια πολιτισμού, με ότι απορρέει από αυτόν (εγκλιματισμός, πατριαρχία, εξειδίκευση, τεχνολογία, παραγωγή, αποξένωση, αντικειμενοποίηση, έλεγχος, παρακμή της ζωής κλπ.) ενώ άλλοι ορμώμενοι από αυτό το κίνημα είναι υπέρμαχοι του εκδημοκρατισμού και του εντονότερου φυσικού στοιχείου στα αστικά περιβάλλοντα. Πιστεύουμε όμως πως είναι αδύνατη και ανεπιθύμητη η προσπάθεια για να γίνει ο πολιτισμός “πιο πράσινος” και απλώς πιο δίκαιος.

Πιστεύουμε πως είναι απαραίτητο να κινηθουμε προς ένα ριζοσπαστικά αποκεντρωμένο κόσμο, να προκαλέσουμε την λογική και προκατάληψη του θανάτου, να σταματήσουμε κάθε συμβιβασμό στην ζωής μας και να καταστρέψουμε κάθε θεσμό αυτού του εφιάλτη. Επιδίωξή μας είναι να γίνουμε “απολίτιστοι”. Σε γενικές γραμμές, αυτό είναι το μονοπάτι που ακολουθεί ο πρωτογονισμός, σε θεωρία και πράξη.

Αναρχία εναντίον Αναρχισμού

Ένα σημείο απ’το οποίο θεωρούμε ότι θα έπρεπε να ξεκινήσουμε είναι ο διαχωρισμός “αναρχίας” και “αναρχισμού”. Κάποιοι θα επιλέξουν να το αγνοήσουν, σαν να ήταν ασήμαντη λεπτομέρεια ή λογοπαίγνιο, αλλά για την πλειοψηφία των μοντέρνων αριστερών και αντιπολιτισμικών αναρχικών, αυτή η διαφοροποίηση είναι ζωτικής σημασίας. Ενώ ο αναρχισμός θέτει ένα ιστορικό σημείο αναφοράς απ΄το οποίο πηγάζει έμπνευση και διδάγματα, έχει καταντήσει συστηματικός και προβλέψιμος, ιδεολογικά αντίθετος με την αναρχία. Είναι αποδεκτό βέβαια ότι αυτό δεν έχει τόσο να κάνει με την κοινωνική, πολιτική και φιλοσοφική κατεύθυνση του αναρχισμού όσο με τα άτομα που τον υποστηρίζουν και διαμορφώνουν. Αναμφίβολα πολλοί σύντροφοι πρωτογονιστές απογοητεύονται από την τάση συγκεκριμενοποίησης αυτού που θα έπρεπε να παραμείνει ρευστό.

Οι μοντέρνοι αναρχικοί, (Προυντόν, Μπακούνιν, Μπέρκμαν, Γκόλντμαν, Μαλατέστα κλπ) αντιδρούσαν εντός των δικών τους ορίων και βάσει των κινήτρων και επιθυμιών τους. Πολλές φορές λοιπόν, οι αναρχικοί βλέπουν αυτά τα άτομα ως τους αποκλειστικούς εκφραστές της αναρχίας και δημιουργούν μια WWBD συμπεριφόρα (What-Would-Bakunin-Do/Τι θα έκανε ο Μπακούνιν στη θέση μου), που είναι από τραγική ως επικίνδυνη.

Σήμερα, όσοι αυτοαποκαλούνται κλασσικοί αναρχικοί, διαφωνούν με κάθε νέα ιδέα που δεν έχει ήδη έκφραστεί (πρωτογονιστές, μοντέρνους αριστερούς κλπ) ή τάση που δεν είναι σε πλήρη συμφωνία με τις μαζικές κινητοποιήσεις εργατών με θεμελιώδη μόνο μόρφωση (ατομικισμός, νιχιλισμός). Αυτοί οι συντηρητικοί, δογματικοί και μονολιθικοί αναρχικοί έφτασαν στο σημείο να υποστηρίζουν πως ο αναρχισμός έχει συγκεκριμένη κοινωνική και οικονομική υπόσταση όσον αφορά την οργάνωση της εργατικής τάξης. Αυτοί οι ισχυρισμοί είναι προφανώς παράλογοι αλλά τέτοιες τάσεις μπορούν να βρεθούν συχνά στους κόλπους των αναρχικών (κυρίως αναρχοσυνδικαλιστών, αναρχοκομμουνιστών κλπ)

“Αναρχισμός”, όπως γίνεται αντιληπτός σήμερα, είναι μια ακροαριστερή ιδεολογία που πρέπει να ξεπεράσουμε. Αντιθέτως, η αναρχία είναι άμορφη και ρευστή, ικανή να απορροφήσει κάθε μορφή οράματος προς την ελευθερία, ατομική και ομαδική, μα πάνω απ’όλα ανοιχτή. Ως αναρχικοί, αρνούμαστε να δημιουργήσουμε ένα νέο πρότυπο δομής και ζωής, όσο “αποτελεσματικό” και “ηθικό” φαίνεται να είναι. Οι αναρχικοί δεν μπορούν να επιβάλλουν έναν νέο τρόπο ζωής στους άλλους, αλλά μπορούν να θέτουν συνεχώς ερωτήματα και ιδέες, να μηδενίσουν κάθε μορφή εξουσίας και ότι άλλο μπορεί να σταθεί εμπόδιο στη ζωές και τα όνειρά μας, ώστε να ζήσουμε όσο πιο κοντά στις επιθυμίες μας.

Τι είναι πρωτογονισμός;

Αν και δεν αποδέχονται όλοι οι πράσινοι αναρχικοί τον χαρακτηρισμό του πρωτογονιστή, σχεδόν όλοι παραδέχονται ότι το σημαντικότερο στοιχείο του πρωτογονισμού είναι η αντιπολιτισμική του κριτική. Πρωτογονισμός είναι μια ανθρωπολογική, διανοητική και εμπειρική εξέταση της καταγωγής του πολιτισμού και των συνθηκών που μας οδήγησαν στον εφιάλτη στον οποίο σήμερα ζούμε.

Ο πρωτογονισμός αναγνωρίζει ότι στο μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας, ζήσαμε σε κοινωνίες άμεσα εξαρτώμενοι ο ένας απ΄τον άλλων, σε αρμονία με τους συνανθρώπους και το περιβάλλον μας, χωρίς καθιερωμένες ιεραρχίες και θεσμούς στους οποίους υποκύπτουμε, αλλά με έλεγχο των ζωών μας. Οι πρωτογονιστές επιθυμούν να διδαχτούν απ’τα παλαιότερα ιστορικά γεγονότα και απ΄τις κοινωνίες κυνηγών/τροφοσυλλεκτών (αυτές που υπήρξαν και αυτές που ακόμα υπάρχουν εντός του πολιτισμού). Ενώ πολλοί πρωτογονιστές επιθυμούν την άμεση και ολοκληρωτική επιστροφή στις κοινωνίες κυνηγού/τροφοσυλλέκτη, οι περισσότεροι γνωρίζουν πως όποιο κοινωνικό σύστημα λειτούργησε στο παρελθόν, δεν θα εξασφαλίσει απαραίτητα και την επιτυχία του στο μέλλον.

Ο όρος, “μέλλοντικός πρωτόγονος”, όπως περιγράφεται απ΄τον αναρχικό πρωτογονιστή, John Zerzan (wikipedia), περιγράφει έναν συνδυασμό πρωτόγονων τεχνικών και ιδεών με σύγχρονες αναρχικές θεωρίες και κίνητρα για την δημιουργία ενός υγειούς, ευδιατήρητου, ίσου και αποκεντρωμένου κόσμου. Αν το θέταμε πιο πρακτικά, ο αναρχοπρωτογονισμός είναι ένα σημαντικό εργαλείο στο σχέδιο αποτίναξης του πολιτισμού.

Τι είναι πολιτισμός;

Οι πράσινοι αναρχικοί έχουν την τάση να βλέπουν τον πολιτισμό σαν ένα συνοθύλλεμα επικρατούσας λογικής, θεσμών, τρόπο ανθρώπινου εγκλιματισμού, ελέγχου και εξουσίας. Ενώ λοιπόν διάφορα άτομα έχουν άλλες προτεραιότητες απέναντι στον πολιτισμό (π.χ. οι πρωτογονιστές συγκεντρώνονται στην εύρεση της καταγωγής του πολιτισμού, οι φεμινιστές κυρίως στις ρίζες και αίτια της πατριαρχίας, και οι πιο αντιδραστικοί και βίαιοι αναρχικοί στην καταστροφή των θεσμών ελέγχου), οι περισσότεροι πράσινοι αναρχικοί συμφωνούν ότι ο ίδιος ο πολιτισμός είναι το πρόβλημα, είναι η ρίζα της καταπίεσης και είναι αναγκάιο να αποσυναρμολογηθεί.

Η εμφάνιση του πολιτισμού περιγράφεται χονδρικά ως η απότομη αλλαγή των τελευταίων 10.000 χρόνων, από μια ύπαρξη άρρηκτα συνδεδεμένη με την ροή της ζωής, σε μία διαχωρισμένη από την ζωή αλλά έχοντας υπό τον έλεγχό της τις ζωές των υπολοίπων. Πριν την εμφάνιση του πολιτισμού, σε γενικές γραμμές, παρατηρείται η αφθονία ελεύθερου χρόνου, μια διακριτή αυτονομία και ισότητα μεταξύ των φύλων, μη καταστροφική προσέγγιση στο οικοσύστημα, η απουσία προμελετημένης/οργανωμένης βίας, η απουσία συμβιβασμών ή καθιερωμένων θεσμών και η φυσική υγεία και ευρωστία.

Ο πολιτισμός γέννησε τον πόλεμο, την υποβάθμιση της γυναίκας, την αύξηση του πληθυσμού, την ειλωτική εργασία, τον θεσμό της ιδιοκτησίας, την καθιέρωση της ιεραρχίας, σχεδόν κάθε γνωστή σωματική ασθένεια, απλώς για να αναφέρουμε μερικά απ’τα πολλά καταστροφικά χαρακτηριστικά του. Ο πολιτισμός βασίζεται στην επεβεβλημένη απομάκρυνση απ’την ενστικτώδη ελευθερία. Αυτό δεν μπορεί να αλλάξει, γι’αυτό ο πολιτισμός είναι εχθρός μας.

Ένας τρόπος για να αναλύσουμε την μεγάλη αντίθεση μεταξύ της κοσμοθεωρίας του πρωτογονισμού (και των ανθρώπινων κοινωνιών βασισμένων στη φύση) και του πολιτισμού, είναι μέσω της σύγκρισης των θεωριών του βιοκεντρισμού και του ανθρωποκεντρισμού. Βιοκεντρισμός είναι η αντίληψη που συγκεντρώνεται στην σύνδεσή μας με την γη και την πολυπλοκότητα της ζωής, ενώ ο ανθρωποκεντρισμός, η κυρίαρχη αντίληψη στις δυτικές κοινωνίες, τοποθετεί στο κέντρο τις προσοχής, την ανθρώπινη κοινωνία, περιθωριοποιώντας τις υπόλοιπες.

Η βιοκεντρική σκοπιά δεν παραμερίζει την ανθρώπινη κοινωνία αλλά της αφαιρεί τον χαρακτηρισμό της ανωτερότητας και την τοποθετεί σε ισορροπία με τις άλλες μορφές ζωής. Δίνει προτεραιότητα σε μια γενική ματιά του ζωντανού και μη κόσμου, των φυτών, των ζώων, των εντόμων, του κλίματος, των γεωγραφικών χαρακτηριστικών και του “πνεύματος” της περιοχής που κατοικούμε. Δεν υπάρχει διαχωριστική γραμμή μεταξύ εμάς και του περιβάλλοντος, γι’αυτό δεν μπορεί να υπάρξει καμία αντικειμενοποίηση της ζωής αλλά και απόσχιση από αυτήν. Στόχος της πράσινης αναρχίας είναι η αποκόλληση απ’τις ανθρωποκεντρικές ιδέες και αποφάσεις σε έναν ταπεινό σεβασμό σε κάθε μορφή ζωής και στα φυσικά φαινόμενα του οικοσυστήματος που μας περιβάλλουν.

Μια κριτική στην συμβολική κουλτούρα.

Μια άλλη άποψη του πως αντιλαμβανόμαστε και συσχετιζόμαστε με τον κόσμο που μπορεί να αποδειχθεί προβληματική, υπό την έννοια ότι μας στερεί την άμεση αλληλεπίδραση μεταξύ μας, είναι η υιοθέτηση μιας, σχεδόν επικρατούσας, συμβολικής κουλτούρας. Συχνά η απάντηση σε αυτόν τον προβληματισμό είναι “Προτιμάς να γρυλλίζεις?”, το οποίο ίσως να είναι η επιθυμία μερικών αλλά τυπικά η κριτική αυτή είναι απλώς μια ματιά στο πρόβλημα επικοινωνίας και κατανόησης που προκαλείται κυρίως απ’την συμβολική σκέψη εις βάρος (ή ακόμα αποκλείοντας εντελώς) των άλλων πιο “ειλικρινών” αισθήσεων.

Η ουσία του συμβολισμού είναι η αλλαγή απ’την άμεση αντίληψη-εμπειρία σε μια επεβεβλημένη, υπό την μορφή της γλώσσας, τέχνης, αριθμών, χρόνου κλπ. Η συμβολική κουλτούρα φιλτράρει την αντίληψή μας μέσα από τυπικά και άτυπα σύμβολα. Δεν είναι απλώς το να δίνεις ονόματα σε αντικείμενα, αλλά έχει να κάνει με μια καθοριστική σχέση με τον κόσμο που περνά απ’το μικροσκόπιο της έκφρασης.

Είναι συζητήσιμο το αν ο άνθρωπος κατέχει εκ φύσεως την συμβολική σκέψη ή αν την ανέπτυξε μέσω της πολιτισμικής προσαρμογής, το μόνο βέβαιο είναι πως η συμβολική μορφή έκφρασης και κατανόησης είναι πολύ περιοριστική και η εξάρτηση σε αυτήν οδηγεί στην αντικειμενοποίηση, αποξένωση και σε μια αντίληψη που υποφέρει από παρωπίδες. Πολλοί πράσινοι αναρχικοί προωθούν και εφαρμόζουν ξεχασμένες ή ξεπερασμένες πρακτικές επικοινωνίας, όπως η αφή, η όσφρηση και η τηλεπάθεια ενώ πειραματίζονται με δικούς τους, προσωπικούς τρόπους έκφρασης και κατανόησης.

Η “εξημέρωση” της ζωής.

Η εξημέρωση/εγκλιματισμός/εξοικείωση, είναι μια διαδικασία που χρησιμοποιεί ο πολιτισμός ώστε να υποδείξει και να ελέγξει την ζωή βάσει της δικής του λογικής. Αυτοί οι μηχανισμοί υποταγής, δοκιμασμένοι από τον χρόνο, περιλαμβάνουν: Δαμασμό, ανατροφή, γενετική τροποποίηση, εκπαίδευση, φυλάκιση, εκφοβισμό, εξαναγκασμό, εκβιασμό, υπόσχεση, κυβέρνηση, υποδούλωση, τρομοκράτηση, δολοφονία και η λίστα συνεχίζεται ώστε να καλύψει όλες τις πολιτισμένες μορφές κοινωνικής αλληλεπίδρασης.

Η πορεία και τα αποτελέσματα (των μηχανισμών) μπορούν να εξεταστούν και να γίνουν αντιληπτά σε όλο το φάσμα των σημερινών κοινωνιών, αφού επιβάλλονται από ποικίλους θεσμούς, ήθη και έθιμα. Είναι η ίδια διαδικασία με την οποία παλαιότεροι νομαδικοί πληθυσμοί, άλλαξαν τρόπο ζωής και εγκαταστάθηκαν υποβοηθούμενοι απ’την αγροτική καλλιέργεια και την κτηνοτροφία. Για την επίτευξη της εγκατάστασης απαιτήθηκε μια αυταρχική σχέση ολοκληρωτισμού απέναντι στην γη, τα ζώα και τα φυτά, ώστε αυτά να εξημερωθούν/εγκλιματιστούν. Ενώ λοιπόν στη φύση όλες οι μορφές ζωής συναγωνίζονται για τους φυσικούς πόρους, η εξοικείωση καταστρέφει αυτήν την ισορροπία.

Η διαμορφωμένη γη προς εκμετάλλευση (π.χ. εκχερσωμένα κομμάτια γης, καλλιεργούμενα χωράφια και σε μικρότερο βαθμό η κηπουρική) βάζει τέρμα στην ανεμπόδιστη πρόσβαση όλων στους φυσικούς πόρους. Αυτό που κάποτε “άνηκε σε όλους”, είναι πλέον “δικό μου”. Στο βιβλίο του Daniel Quinn (wikipedia) “Ισμαήλ” (Ishmael), εξηγείται η μετάλλαξη από “αυτούς που αφήνουν” (δηλαδή όσους δέχονται οτιδήποτε τους δώσει η γη) σε “αυτούς που παίρνουν” (δηλαδή αυτούς που απαιτούν ότι θέλουν απ’τη γη). Αυτή η πρώτη μορφή ιδιοκτησίας έριξε τα θεμέλια στην δημιουργία ιεραρχιών και σχέσεων εξουσίας.

Ο εγκλιματισμός, όχι μόνο μεταμορφώνει το φυσικό περιβάλλον από ελεύθερο σε μία τάξη ολοκληρωτισμού, αλλά υποδουλώνει και τις μορφές ζωής που ζουν σε αυτό. Γενικά, όσο πιο “εξημερωμένο” είναι ένα περιβάλλον, τόσο λιγότερο ευδιατήρητο γίνεται. Η εξημέρωση των ίδιων των ανθρώπων προκάλεσε και αυτή πολλές απώλειες στις ζωές τους, επαναφέροντας το παράδειγμα των νομαδικών πληθυσμών, οι οποίοι δεν εγκαταστάθηκαν αυτοβούλως αλλά υπό την απειλή για την ζωή τους. Όταν λοιπόν πριν από 2000 χρόνια, η συντριπτική πλειοψηφία του ανθρώπινου πληθυσμού ήταν κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες, σήμερα μόνο το 0,1% διατηρούν αυτήν την συνήθεια. Ο δρόμος της εξημέρωσης και της υποταγής πέρασε από μια αποικιοκρατική δύναμη με αμέτρητες αρνητικές συνέπειες για τους κατακτημένους λαούς. Κάποιες από αυτές τις συνέπειες: άφθονα παραδείγματα φανερώνουν παρακμή στην ανθρώπινη υγεία λόγω της εμπιστοσύνης στην μη εναλασσόμενη διατροφή, ο ανθρώπινος πληθυσμός υποφέρει από περίπου 40-60 ασθένειες ανα εξημερωμένο ζώο, το πλεόνασμα τροφής που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να θρέψει παρακμάζοντες πληθυσμούς δημιουργεί σχέσεις εξουσίας και την έννοια της ιδιοκτησίας, κάνοντας την διανομή της τροφής χωρίς όρους, παρελθόν.

Η καταγωγή και δυναμική της πατριαρχίας

Κατά την αλλαγή του ανθρώπου προς τον πολιτισμό, ένα απ΄τα πρώτα αποτελέσματα της εξημέρωσης της ζωής είναι η πατριαρχία: δηλαδή η επισημοποίηση της αρσενικής κυριαρχίας συνοδευόμενη από θεσμούς για να την ενισχύσουν. Δημιουργώντας ψευδείς διαφοροποιήσεις και διαχωρισμούς μεταξύ του άντρα και της γυναίκας, ο πολιτισμός για άλλη μια φορά δημιουργεί μια γυναίκα που αντικειμενοποιείται, ελέγχεται, κυριαρχείται και χρησιμοποιείται σαν σκεύος.

Αυτό συμβαίνει παράλληλα με τον εγκλιματισμό φυτών προς καλλιέργεια και εξημέρωση ζώων προς κτηνοτροφία (όσον αφορά την γενική δυναμική της πατριαρχίας) και τον έλεγχο της γυναίκας και την αναπαραγωγή (πιο συγκεκριμένη δυναμική). Σε κάθε κοινωνικό επίπεδο (τάξη), δίνεται στην γυναίκα ένας προμελετημένος ρόλος που θα την καθιστά προβλέψιμη και παγιδευμένη σε αυτόν, οφελώντας την αντρική ιεαρχία. Η γυναίκα βρέθηκε στο σημείο να θεωρείται κτήμα χωρίς καμία διαφορά απ΄τις σοδειές στα χωράφια ή τα πρόβατα στα λειβάδια. Η ιδιοκτησία και ο ολοκληρωτικός έλεγχος φυτών, ζώων, σκλάβων, παιδιών ή γυναικών είναι μέρος της δυναμικής του πολιτισμού.

Η πατριαρχία βασίζεται στην υπόταξη του θυληκού και την διαρπαγή και κατάκτηση της φύσης, κατευθύνοντάς μας προς πλήρη εξόντωση. Ορίζει την εξουσία, τον έλεγχο και την τυραννία του φυσικού κόσμου, της ελευθερίας και της ζωής. Η πατριαρχική ανατροφή αργότερα θα υπαγορεύσει τους τρόπους αλληλεπιδρασης μεταξύ μας, με τους εαυτούς μας, την σεξουαλικότητά μας, τις σχέσεις μεταξύ μας αλλά και με την φύση. Επίσης θα περιορίσει απελπιστικά την ικανότητά μας να δεχόμαστε νέα ερεθίσματα.

Η συσχέτιση της πατριαρχίας με την λογική του πολιτισμού είναι αναμφίβολη, για χιλιάδες χρόνια έχουν διαμορφώσει την ανθρώπινη αντίληψη σε κάθε επίπεδο, θεσμικό και προσωπικό, ενώ καταβρόχθιζαν την ζωή. Η αντίθεση στον πολιτισμό είναι αυτόματα και αντίθεση στην πατριαρχία, ενώ το να αψηφά κανείς την πατριαρχία ισοδυναμέι με την αψήφιση του πολιτισμού.

Το πρόβλημα της τεχνολογίας και παραγωγής.

Η διακοπή της ικανότητας να φροντίζουμε για τους εαυτούς μας και τις ανάγκες μας είναι μια τεχνική διαχωρισμού και αποδυνάμωσης που υποκινείται απ’τον πολιτισμό. Είμαστε πιο χρήσιμοι στο σύστημα και λιγότερο σε εμάς τους ίδιους όταν αποξενωθούμε απ΄τις επιθυμίες μας και τους συνανθρώπους μας, μέσα απ’τους διαχωρισμούς, την εργασία και την εξειδίκευση.

Δεν είμαστε πλέον ικανοί να γίνουμε αυτάρκεις ως προς τα μέσα διατροφής και επιβίωσης. Αντιθέτως, μας έχει επιβληθεί το σύστημα παραγωγή-κατανάλωση στο οποίο είμαστε πάντα χρεωμένοι και εξαρτημένοι. Η ανισότητα προκύπτει μέσω της δύναμης της αποτελεσματικότητας από κάθε λογής αυθεντία. Η ύπαρξη του “ειδικού” δημιουργεί σχέσεις εξουσίας και υπονομεύει την ισότητα στις ανθρώπινες σχέσεις. Ενώ η αριστερά μερικές φορές αναγνωρίζει αυτές τις θεωρίες πολιτικά, τις θεωρεί απαραίτητες συνθήκες ώστε να υπάρχει έλεγχος και ρύθμιση. Αντίθετα, οι πράσινοι αναρχικοί βλέπουν τον διαχωρισμό εργασίας και εξειδίκευσης ως θεμελιώδες πρόβλημα και καθοριστικό για τις κοινωνικές σχέσεις του πολιτισμού.

Η πλειοψηφία των αντιπολιτισμικών αναρχικών επίσης απορρίπτει την επιστήμη ως μέθοδο κατανόησης του κόσμου μας. Η επιστήμη δεν είναι ουδέτερη. Είναι γεμάτη με κίνητρα και βλέψεις, βλέψεις που προέρχονται και ενισχύουν την εξάλειψη της διαφορετικότητας των απόψεων, την αποδυνάμωση μας και την “νέκρα που μας καταναλώνει” που αποκαλούμε και πολιτισμό.

Η επιστήμη επικαλέιται την έλλειψη επιρροής. Αυτό κατανοείται καλύτερα απ΄την ίδια την λέξη “παρατηρώ”. Η “παρατήρηση” είναι η αντίληψη με την ταυτόχρονη συναισθηματική και σωματική απομάκρυνση, είναι η μονοδρομική ροή πληροφοριών που ξεκινά απ’το αντικείμενο παρατήρησης προς τον δέκτη, τον παρατηρητή, ο οποίος δεν θεωρείται κομμάτι αυτού που παρατηρεί. Αυτή η νεκρή και μηχανική παρατήρηση έχει γίνει θρησκεία, η κυρίαρχη θρησκέια της εποχής μας.

Η μεθοδολογία της επιστήμης ασχολείται μόνο με τις μετρήσεις. Δεν αποδέχεται αξίες και συναισθήματα, τον τρόπο μου μυρίζει ο αέρας πριν την βροχή για παράδειγμα – ή ακόμα και αν τα λαμβάνει υπ’όψιν, το κάνει μεταμορφώνοντάς τα σε αριθμούς, μετατρέποντας την οσμή του αέρα πριν την βροχή σε μια αφηρημένη και προβλέψιμη αίσθηση που προκαλείται από μια χημική ένωση που υπάρχει στο όζον, κάνοντας την αίσθηση να μοιάζει με ψευδαίσθηση που πρκαλεί το νευρικό μας σύστημα. Ο αριθμός ο ίδιος δεν είναι μια αλήθεια αλλά ένας επιλεγμένος τρόπος σκέψης. Έχουμε επιλέξει μια συγκεκριμένη στάση του μυαλού ώστε αυτή να επικεντρώνεται σε έναν κόσμο έξω απ΄την πραγματικότητα, έναν κόσμο όπου τίποτα δεν έχει ποιοτική αξία, συνείδηση ή ζωή. Επιλέξαμε τον κόσμο όπου τίποτα δεν έχει ζωή.

Οι πιο προσεκτικοί επιστήμονες παραδέχονται πως η μελέτη τους δεν είναι παρά μια στενή εξομοίωση του πολύπλοκου κόσμου. Όμως ακόμα λιγότεροι ανακάλυψαν πως αυτή η στενή ματιά διογκώθηκε από μόνη της, τόσο που δημιούργησε τεχνολογικά, οικονομικά και πολιτικά συστήματα, βγαλμένα και αυτά εκτός πραγματικότητας. Και ενώ ο κόσμος των αριθμών είναι ήδη μικρός, η επιστήμη δεν εξετάζει παρά μόνο τους επαναλαμβανόμενους και προβλέψιμους αριθμούς, αυτούς που είναι ίδιοι για όλους τους παρατηρητές. Αλλά η πραγματικότητα ούτε επαναλαμβανόμενη είναι, ούτε προβλέψιμη και κυρίως δεν είναι η ίδια για όλους τους παρατηρητές. Αλλά ίδιο ισχύει και για τους φανταστικούς κόσμους που διαχωρίστηκαν απ’τον πραγματικό.

Η επιστήμη συνεχώς μας τραβά μέσα σε έναν πλαστό και ονειρικό κόσμο, μάλιστα κάνει ένα βήμα ακόμα και τον μετατρέπει σε εφιαλτικό, με συστατικά του την προβλεψιμότητα, τον έλεγχο και την κατηγοριοποίηση. Η έννοια του απροσδόκητου και τα συναισθήματα εξαλείφονται. Εξαιτίας της επιστήμης, ψυχικές καταστάσεις που δεν μπορούν εύκολα να “γιατρευτούν” χαρακτηρίζονται ως ανισόρροπες, ή ακόμα “μη φυσιολογικές” και θεωρούνται εξαιρέσεις. Ανώμαλα ερεθίσματα, αλλόκοτες ιδέες, και αλλόκοτοι άνθρωποι αποκληρώνονται, σαν να ήταν τα χαλασμένα γρανάζια μιας μηχανής.

Η επιστήμη είναι απλώς μια απόδειξη, μια απόδειξη που εμπεριέχει το πάθος μας για έλεγχο που μας κατέλαβε από τότε που ξεκινήσαμε να καλλιεργούμε χωράφια και να μαντρώνουμε ζώα αντί να αναζητούμε τον λιγότερο προβλέψιμο (αλλά και πιο άφθονο) πραγματικό κόσμο, την “φύση”. Και από τότε ως τώρα, το ίδιο πάθος έχει επηρρεάσει όλες μας τις αποφάσεις σχετικά με το τι είναι πρόοδος και τι όχι, φτάνοντας ακόμα και στο σημείο της γενετικής ανακατασκευής της ζωής.

Όλοι οι πράσινοι αναρχικοί κατακρίνουν την τεχνολογία, ο καθένας σε διαφορετικό επίπεδο. Κάποιοι από αυτούς ακόμα αντιπροτείνουν πιο “πράσινες” και πιο “κατάλληλες” μορφές της, ψάχνοντας εκλογικεύσεις που θα επιμένουν σε μορφές εξημέρωσης. Η πλειοψηφία όμως απορρίπτει την τεχνολογία παντελώς. Η τεχνολογία είναι ένα κράμα καλωδίων, σιλικόνης, πλαστικό και ατσάλι. Είναι ένα πολύπλοκο σύστημα εξειδίκευσης εργασίας, “εξόρυξης” φυσικών πόρων και φυσικά εκμετάλλευσης αυτών των πόρων από όσους επωφελούνται από την όλη διαδικασία. Το αποτέλεσμα της σύνδεσης με την τεχνολογία, θα είναι πάντα μια αποξενωμένη, συμβιβασμένη και διστρεβλωμένη πραγματικότητα. Παρά τους ισχυρισμούς των μεταμοντέρων απολογητών και λοιπών υποστηρικτών της τεχνολογίας, η τεχνολογία δεν είναι ουδέτερη.

Οι αξίες και στόχοι όσων παράγουν και ελέγχουν την τεχνολογία, είναι απόλυτα συνυφασμένοι με αυτήν. Η τεχνολογία είναι διαφορετική από ένα απλό εργαλείο για πολλούς λόγους. Ένα απλό εργαλείο είναι η προσωρινή χρήση ενός οργάνου μέσα σε ένα συγκεκριμένο περιβάλλον και χρησιμοποιείται για έναν συγκεκριμένο σκοπό. Τα εργαλέια δεν εμπεριέχουν πολύπλοκα συστήματα που αποξενώνουν τον χρήστη απ΄την χρήση. Αυτός ο διαχωρισμός όμως (χρήστη-χρήση) είναι απολύτως απαραίτητος στην τεχνολογία, δημιουργώντας ένα βλαβερό και συμβιβασμένο ερέθισμα το οποίο μας οδηγεί σε διάφορες μορφές εξουσίας. Η κυριαρχία δυναμώνει όταν μια νέα, λιγότερο χρονοβόρα, τεχνολογία δημιουργείται, αφού αυτή προαπαιτεί την κατασκευή μεγαλύτερης τεχνολογικής υποστήριξης, καυσίμα, διατήρηση και επισκευή της προηγούμενης τεχνολογίας. Αυτό μας οδήγησε γρήγορα στην εγκατάσταση ενός πολύπλοκου τεχνολογικού συστήματος που η ύπαρξή του φαίνεται να είναι πλέον ανεξάρτητη απ’τον άνθρωπο δημιουργό της. Τα απορρίματα της τεχνολογικής κοινωνίας μολύνουν το φυσικό και ψυχολογικό μας περιβάλλον. Η χαμένη ζωή που αναλώνεται στην υπηρεσία της Μηχανής και τα τοξικά της παράγωγα μας πνίγουν το ίδιο.

Η τεχνολογία τώρα πολλαπλασιάζεται σαν παγκόσμια ασθένεια και εξαπλώνεται όλο και με μεγαλύτερη επιτάχυνση, επιβάλλοντας ένα νέο περιβάλλον: αυτό που έχει σχεδιαστεί για μηχανική αποτελεσματικότητα και τεχνολογικό επεκτατισμό. Το τεχνολογικό σύστημα καταστρέφει, εξοντώνει ή υποτάσει μεθοδικά τον φυσικό κόσμο, χτίζοντας έναν νέο που χωράει μόνο μηχανές. Το όραμα για το οποίο μάχεται το σύστημα της τεχνολογίας είναι η μηχανοποίηση του κάθε στοιχείου της φύσης.

Το κλειδί στην μοντέρνα τεχνοκαπιταλιστική δομή είναι η βιομηχανοποίηση, το μηχανικό σύστημα παραγωγής που βασίζεται πάνω στις συγκεντρωμένες εξουσίες του ενός, και στην εκμετάλλευση ανθρώπων και φύσης. Η βιομηχανοποίηση δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τον θάνατο ανθρώπων και φυσικού περιβάλλοντος και την αποικειοκρατία. Για την διατήρησή του, ο βίαιος εξαναγκασμός, οι εξώσεις, η δουλεία, η πολιτισμική καταστροφή, η αφομοίωση, η περιβαλλοντική καταστροφή και το παγκόσμιο εμπόριο θεωρούνται στοιχεία απαραίτητα, και καλοήθη. Ο ορισμός που δίνει η βιομηχανοποίηση στην ζωή την αντικειμενοποιεί, την μετατρέπει σε σκεύος πρόσφορο για μεταχείρηση.

Η κριτική στην βιομηχανοποίηση είναι απλώς μια φυσική προέκταση της αναρχικής κριτκής στο κράτος αφού η βιομηχανοποίηση είναι εκ φύσεως εξουσιαστική. Για να διατηρηθεί μια βιομηχανική κοινωνία, πρέπει να κατακτηθούν και να αποικηθούν κομμάτια γης που θα μπορούν να παρέχουν τα απαραίτητα αναλώσιμα καύσιμα και λιπαντικά για την λειτουργία μιας μηχανής. Αυτή η αποικειοκρατία εκλογικεύεται μέσω του ρατσισμού, σεξισμού και πολιτισμικού σωβινισμού. Για την διαδικασία αποκόμισης των απαιτούμενων, για μια βιομηχανία, πόρων, οι άνθρωποι πρέπει να εκδιωχθούν απ’την γη τους. Αλλά για να δουλέψουν στα εργοστάσια που παράγουν άλλες μηχανές, πρέπει να υποδουλωθούν, να εξαρτηθούν ή αλλιώς να υποφέρουν απ’τα τοξικά εργοστασιακά κατάλοιπα.

Βιομηχανοποίηση δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς μαζική αστικοποίηση και εξειδίκευση. Η ταξική κυριαρχία είναι ένα εργαλείο για το βιομηχανικό σύστημα που αφαιρεί απ’τους ανθρώπους την πρόσβαση σε πόρους και γνώση, αφήνοντάς τους αβοήθητους και εκμεταλλεύσιμους. Επιπλέον, η βιομηχανοποίηση χρησιμοποιεί φυσικούς πόρους από όλη την γη, έτσι ώστε να διαιωνίσει την ύπαρξή της, προωθόντας την παγκοσμιοποίηση που υποσκάπτει κάθε προσπάθεια τοπικής αυτονομίας και αυτάρκειας. Πίσω απ΄την βιομηχανοποίηση κρύβεται η μηχανική σκοπιά του κόσμου. Η ίδια σκοπιά που δικαιολόγησε την σκλαβιά, τις εκτελέσεις και την γυναικεία υποβάθμιση. Ας γίνει φανερό σε όλους πως η βιομηχανοποίηση δεν είναι μόνο καταπιεστική για τους ανθρώπους αλλά εκ κατασκευής της είναι οικολογικά καταστροφική.

Πέρα απ’την αριστερά. Ενάντια στην κοινωνία της μάζας.

Δυστυχώς, πολλοί αναρχικοί επιμένουν να θεωρούν και να θεωρούνται ως κομμάτι της αριστεράς. Αυτή η τάση έχει ξεκινήσει να αλλάζει καθώς μοντέρνοι αριστεροί και αντιπολιτισμικοί αναρχικοί παραθέτουν ισχυρές διαφοροποιήσεις μεταξύ των δικών τους προοπτικών και της χρεωκοπίας των σοσιαλιστικών και ελευθεριακών κατευθύνσεων. Όχι μόνο η αριστερά απέδειξε πως απέτυχε παταγωδώς να εκπληρώσει τους στόχους της (ενώ αυτοπαρουσιάζεται αλτρουιστική και πως προωθεί την “ελευθερία) μα έδειξε πως στην πραγματικότητα είναι αντίθετη προς την απελευθέρωση. Η αριστερά ποτέ δεν έκρινε την τεχνολογία, παραγωγή, οργάνωση, έκφραση, αποξένωση, ολοκληρωτισμό, ηθική και πρόοδο επαρκώς ενώ δεν έχει τίποτα να πει για την οικολογία, την αυτονομία και το άτομο.

Η αριστερά σε γενικές γραμμές θα μπορούσαμε να την περιγράψουμε χονδρικά ως μια ομάδα σοσιαλιστών κάθε μήκους και πλάτους (από σοσιαλδημοκράτες και ελευθεριακούς ως μαοϊστές και σταλινιστές) που επιθυμούν την επαναφορά του σοσιαλισμού στις “μάζες” μέσω μιας πιο “προοδευτικής” αντζέντας, συχνά χρησιμοποιώντας βίαια και ύπουλα μέσα ώστε να δημιουργήσουν ένα φάντασμα “ενότητας” ή να δημιουργήσουν πολιτικά κόμματα. Ενώ λοιπόν οι μέθοδοι και οι ακρότητες που χρησιμοποιεί ο καθένας τους είναι διαφορετικές, η γενική προσπάθεια και ο στόχος είναι κοινά: ένας θεσμός μιας κολλεκτιβιστικής και μονολιθικής σκοπιάς του κόσμου, βασισμένη στην ηθική.

Πολλοί αναρχικοί και “επαναστατικοί” ξοδεύουν μεγάλο μέρος του χρόνου τους κατασκευάζοντας σχέδια και μηχανισμούς παραγωγής, διανομής, έρευνας και επικοινωνίας με μεγάλους αριθμούς ανθρώπων: με λίγα λόγια την λειτουργία μιας πολύπλοκης κοινωνίας. Αλλά δεν δέχονται όλοι οι αναρχικοί την πρόταση για παγκόσμιο (ή έστω τοπικό) κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό συντονισμό και ανεξαρτησία ή οργάνωση που απαιτείται για την διοίκησή τους.

Απορρίπτουμε τις πολυπληθυσμικές κοινωνίες για πρακτικούς και φιλοσοφικούς λόγους. Πριν απ’όλα, απορρίπτουμε την έκφραση που απευθύνεται αποκλειστικά στην λειτουργία καταστάσεων εκτός του κόσμου των άμεσων ερεθισμάτων (παντελώς αποκεντρωμένη μορφή ύπαρξης). Δεν επιθυμούμε να αναλάβουμε την διοίκηση των κοινωνιών ή να οργανώσουμε νέες, επιθυμούμε μια νέα πλατφόρμα αξιών. Ζητάμε έναν κόσμο όπου κάθε ομάδα χαίρει αυτονομίας και ζει όπως αυτή επιλέγει, με όλες τις αλληλεπιδράσεις βασισμένες σε ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς, ελεύθερες και ανοιχτές, όχι εξαναγκασμένες. Ζητάμε μια ζωή που να μπορούμε να ζήσουμε, όχι μια που μας υπαγορεύεται. Η μαζική κοινωνία έρχεται σε ισχυρή αντίθεση, όχι μόνο με την αυτονομία και το άτομο, αλλά και με την γη. Απλούστατα δεν είναι ευδιατήρητη (όσον αφορά την αποκόμιση πόρων, μεταφορά και τηλεπικοινωνιακά συστήματα που είναι απαραίτητα για ένα παγκόσμιο οικονομικό σύστημα) για να υπάρξει κανείς σ’αυτήν, ή για να αντιπροτείνει εναλλακτικά σχέδια μαζικής κοινωνίας.

Και ξανά, μια ριζοσπαστική αποκεντρωμέση φαίνεται να είναι ο δρόμος προς την αυτονομία και την ύπαρξη μη ιεραρχικών και σταθερών μεθόδων επιβίωσης.

Απελευθέρωση και επανάσταση

Είμαστε όντα που μάχονται για μια βαθειά και ολοκληρωτική αποσύνδεση απ’την πολιτισμένη τάξη, αναρχικοί που επιθυμούν την αδέσμευτη ελευθερία. Πολεμάμε για απελευθέρωση, για μια αποκεντρωμένη και ασυμβιβαστη και απαράκαμπτη σχέση με το περιβάλλον και τα αγαπημένα μας πρόσωπα. Τα μοντέλα οργάνωσης προτείνουν μόνο περισσότερη γραφειοκρατία, έλεγχο και αποξένωση που ήδη εισπράττουμε απ΄το σημερινό σύστημα. Ενώ αρχικά ίσως να υπάρχει καλή πρόθεση, τα μοντέλα οργάνωσης αναπόφευκτα προέρχονται από έναν πατερναλιστικό και δύσπιστο σε εμάς συντηρητισμό που αντιφάσκει με την αναρχία.

Πραγματικές συναισθηματικές σχέσεις μπορούν να προέλθουν μόνο από την βαθιά κατανόηση του ενός και του άλλου μέσω της ισχυρής φιλικής σχέσης βασιζόμενη στην ανάγκη, όχι με σχέσεις που βασίζονται σε οργανώσεις, ιδεολογίες ή αφηρημένες ιδέες. Τυπικά, το μοντελο οργάνωσης παραμερίζει τις προσωπικές ανάγκες προς χάριν “της ευημερίας του συνόλου”, καθώς προσπαθεί να τυποποιήσει την αντίσταση και το όραμα. Από κόμματα και ιδεολογικές πλατφόρμες μέχρι ομοσπονδίες, φαίνεται πως όσο εντείνονται τα σχέδιά τους, τόσο το νόημα και η σχέση με την ζωή, μειώνεται. Οι οργανώσεις είναι απλώς μέσα σταθεροποίησης της δημιουργικότητας, ελέγχου των διαφωνιών και μείωσης των αντιεπαναστατικών που δεν συμβαδίζουν με τους υπόλοιπους (όπως διαπιστώνει η ελίτ των ηγετών τους). Τυπικά οι απόψεις τους αιωρούνται στην ποσότητα και όχι στην ποιότητα και έχουν να προσφέρουν λίγο χώρο για ελεύθερη σκέψη και δράση.

Γενικά και άτυπα, οι συναισθηματικές σχέσεις τείνουν να εκμηδενίσουν την αποξένωση που προκαλείται από αποφάσεις και διαδικασίες ενώ μειώνουν τα εμπόδια από την επιθυμία στην πράξη. Οι ίδιες σχέσεις μεταξύ ομάδων, καλό θα ήταν να παραμένουν οργανικές και προσωρινές αντί στημένες και άκαμπτες.

Ως αναρχικοί είμαστε εναντίον της κυβέρνησης, και αντιστρόφως, και κάθε είδους συνεργασίας η διαπραγμάτευσης με το κράτος (ή όποιονδήποτε θεσμό ιεραρχίας ή ελέγχου). Αυτές οι θέσεις μας καθορίζουν την συνέχιση και την κατεύθυνση της στρατηγικής μας, που ιστορικά είναι γνωστή ως επανάσταση. Αυτός ο όρος, αν και μεταλλάχθηκε, αποδυναμώθηκε και διαστρεβλώθηκε από διάφορες ιδεολογίες και αντζέντες, μπορεί ακόμα να έχει νόημα για την αναρχική αντι-ιδεολογική πρακτική. Με την λέξη επανάσταση, εννούμε την συνεχή πάλη για ριζική μεταβολή του κοινωνικού και πολιτικού προσκήνιου, για τους αναρχικούς αυτό συμαίνει καθολική αποσυναρμολόγηση. Η λέξη “επανάσταση” εξαρτάται από την κατάσταση στην οποία οδηγείται κανείς, το ίδιο φυσικά ισχύει και για μια “επαναστατική ενέργεια”. Και πάλι, για τους αναρχικούς, αυτή η δράση στοχεύει στην ολοκληρωτική διάλυση της εξουσίας. Ο ρεφορμισμός απ’την άλλη, εμπεριέχει δράσεις και στρατηγικές που στοχεύουν στην ρύθμιση, μεταβολή και επιλεκτική διατήρηση στοιχείων του παρόντος συστήματος, ουσιαστικά χρησιμοποιώντας τις μεθόδους και την φύση του ίδιου του συστήματος για την επανάσταση. Οι στόχοι και οι μέθοδοι της επανάστασης δεν μπορούν να υπαγορευτούν ή να ληφθούν μέσα απ΄το περιεχόμενο του συστήματος.

Για τους αναρχικούς, η επανάσταση και ο ρεφορμισμός αποτελούν δύο ασύμβατες μεθόδους με αντίστοιχα ασύμβατους στόχους και παρά τις αναρχοελευθεριακές προσεγγίσεις, δεν μπορούν να συνυπάρξουν. Για τους αντιπολιτισμικούς αναρχικούς, η επαναστατικλη δραστηριότητα θέτει υπό αμφισβήτηση, προκαλέι και εργάζεται προς την αποσυναρμολόγηση όλου του συστήματος του πολιτισμού. Η επανάσταση δεν είναι μια μακρυχρόνια και στιγμιαία ενέργεια στην οποία σήμερα επενδύουμε προετοιμάζοντας τον λαό, αλλά ένας τρόπος ζωής και προσέγγισης καταστάσεων.

Αντίσταση στην Μεγάλη Μηχανή

Οι αναρχικοί γενικά και οι πράσινοι αναρχικοί συγκεκριμένα, προτιμούν την άμεση δράση από συμβολικές και συμβιβασμένες μορφές αντίστασης. Ποικίλες μέθοδοι και προσεγγίσεις όπως πολιτισμική ανταρσία, σαμποτάζ, εξεγέρσεις και πολιτική βία (αν και δεν περιορίζονται σε αυτές) ήταν και παραμένουν κομμάτια του αναρχικού οπλοστάσιου. Καμία άλλη τακτική δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική στην μεταβολή της τωρινής τάξης και των υβρίδιών της, παρά μόνο τέτοιες μέθοδοι σε συνδυασμό με την συνεχή κοινωνική κριτική.

Ανταρσία στο σύστημα μπορεί να προκύψει από κάθε είδους άνθρωπο, ενώ είναι σημαντικό συστατικό της σωματικής αντίστασης. Το σαμποτάζ ήταν πάντοτε ζωτικό κομμάτι των αναρχικών δραστηριοτήτων, είτε αυτό εκφράζεται με τον αυθόρμητο βανδαλισμό (δημοσίως ή κρυφό) ή μέσω παρανόμων μυστικών συννενοήσεων και δημιουργία πυρήνων. Πρόσφατα, ομάδες όπως το Earth Liberation Front (μέτωπο απελευθέρωσης της γης), μια ριζοσπαστική οικολογική ομάδα που αποτελείται από αυτόνομους πυρήνες που στοχεύουν ενάντια σε όσους πλουτίζουν εις βάρος της περιβαλλοντικής καταστροφής, προκάλεσαν ζημιές εκατομμυρίων δολλαρίων σε επιχειρήσεις, γραφεία, τράπεζες, λατομεία και βίλλες. Αυτές οι ενέργειες που συνήθως γίνονται μέσω των εμπρησμών συνοδευόμενους από εύγλωττες προκηρύξεις, αν και δείχνουν σημάδια πολιτισμού, έχουν εμπνεύσει πολλούς άλλος να αναλάβουν δράση και αποδεικνύονται ως αποτελεσματικά μέσα, όχι μόνο γιατί φέρνουν την οικολογική καταστροφή στο επίκεντρο της προσοχής του κόσμου, αλλά δρουν και αποτρεπτικά ενάντια στους καταστροφείς της γης.

Εξεγερσιακή δραστηριότητα ή η διόγκωση μιας υπάρχουσας εξέγερσης μπορεί να προκαλέσει ένα ξέσπασμα στην κοινωνικη γαλήνη μέσα στην οποία, η αυθόρμητη οργή των ανθρώπων να πιθανόν να οδηγήσει σε κατάσταση επανάστασης. Οι αναταραχές στο Σιάτλ (Seattle) ’99 (World Trade Organization Meeting) Πράγα 2000, και Γένοβα 2001, ήταν όλα (αν και το καθένα με δικό του τρόπο) σπίθες εξέγερσης, που αν και είχαν περιορισμένους στόχους, μπορούν να θεωρηθούν ως προσπάθειες με εξεγερσιακές βλέψεις και ποιοτική απόσχιση από τον ρεφορμισμό αλλά και όλο το σύστημα υποταγής. Η πολιτική βία, που περιλαμβάνει κυρίως την στόχευση ορισμένων ατόμων που θεωρούνται υπεύθυνα λόγω της δράσης και αποφάσεών τους που οδήγησαν στην καταπίεση, φαίνεται επίσης να είναι κομμάτι της αναρχικής δράσης, όπως δείχνει η ιστορία.

Τέλος, όσον αφορά την ρηχή πραγματικότητα και το απανταχού παρών σύστημα, (κοινωνικό, πολιτικό, τεχνολογικό) οι επιθέσεις στα τεχνολογικά θεμέλια της Μεγάλης Μηχανής, είναι πάντα στις καλύτερες προθέσεις των αντιπολιτισμικών αναρχικών. Ασχέτως απ’τις προσεγγίσεις και την ένταση, οι επιθετικές ενέργειες σε συνδυασμό με μια διορατική ανάλυση του πολιτισμού, συνεχώς εντείνεται.

Η ανάγκη για κριτική

Καθώς η πορεία προς την παγκόσμια εξόντωση συνεχίζεται, καθώς η κοινωνία γίνεται πιο βλαβερή και χάνουμε όλο και περισσότερο τον έλεγχο των ζωών μας και όσο αποτυγχάνουμε να δημιουργήσουμε μια αποτελεσματική αντίσταση ενάντια στην νεκρή κουλτούρα, είναι ζωτικής σημασίας να είμαστε όσο το δυνατόν πιο κριτικοί απέναντι στα παλαιότερα “επαναστατικά” κινήματα, στην τωρινή πάλη και στα ίδια μας τα σχέδια. Δεν μπορούμε άσκοπα να επαναλαμβάνουμε τα λάθη του παρελθόντος, ή να εθελοτυφλούμε στα δικά μας αδύναμα σημεία.

Το ριζοσπαστικό περιβαλλοντικό κίνημα υποφέρει από μονολιθικές καμπάνιες και συμβολικές χειρονομίες ενώ ο αναρχικός χώρος συνεχώς μολύνεται από αριστερές και ελευθεριακές τάσεις. Και οι δύο συνεχώς διοργανώνουν ανούσιες “ακτιβιστικές” κινήσεις και σπάνια επιχειρούν να εκτιμήσουν αντικειμενικά την (αν)αποτελεσματικότητά τους. Συχνά, οι τύψεις και η αυτοθυσία τους αντί της επιθυμίας της απελευθέρωσης και ελευθερίας, είναι τα νήματα που κινούν αυτούς τους “άγιους” καθώς συνεχίζουν στο ίδιο μονοπάτι που χάραξαν οι αποτυχίες των προκατόχων τους. Η αριστερά επιμένει να είναι η ουλή της ανθρωπότητας, οι περιβαλλοντολόγοι απέτυχαν να προστατέψουν έστω και ένα τμήμα της άγριας φύσης ενώ οι αναρχικοί σπανίως έχουν κάτι προκλητικό να πουν, πόσο μάλλον να κάνουν. Ενώ κάποιοι θα διαφωνούσαν και θα απέρριπταν την κριτική γιατί είναι “διασπαστική”, οποιαδήποτε πραγματικά ριζοσπαστική προοπτική θα διέκρινε την αναγκαιότητα της κριτικής εξέτασης, ώστε να αλλάξει η ζωή και ο κόσμος που κατοικούμε.

Αυτοί που προτιμούν να συζητήσουν “μόνο μετά την επανάσταση” ώστε να διαμορφώσουν κάθε συζήτηση σε αοριστολογία και χωρίς καμία ειλικρινή κριτική, στρατηγική, τακτική και ιδέα, δεν πάνε πουθενά και απλώς μας καθυστερούν. Το πιο αναγκαίο χαρακτηριστικό ενός αναρχικού πρέπει να είναι η ικανότητά του να βάζει ερωτήματα παντού και προπαντώς στις δικές του ιδέες, πράξεις και σχέδια.

Επιρροές και αλληλεγγύη

Η πράσινη αναρχική προοπτική είναι ανοιχτή και ποικιλόμορφη, ταυτόχρονα όμως εμπεριέχει και κάποια λογική συνέχεια και θεμελιώδη στοιχεία. Έχει επηρρεαστεί από αναρχικούς, πρωτογονιστές, Λουντίτες (Luddites), εξεγερσιακούς, καταστασιακούς, σουρρεαλιστές, νιχιλιστές, οικολόγους, βιορεντζιοναλιστές (βιοκεντρικούς) φεμινιστές, διάφορες τοπικές κουλτούρες, αντιαποικειοκρατικές μάχες, το ανήμερο, το αδάμαστο και την γη.

Οι αναρχικοί συμβάλλουν στην αντιεξουσιαστική πάλη, η οποία αμφισβητεί την εξουσία σε κάθε επίπεδο, και μάχονται για πραγματικά ίσες σχέσεις και προωθούν τον συμβιωτισμό (μουτουαλισμό) στις κοινότητες. Οι πράσινοι αναρχικοί βέβαια επεκτείνουν τις ιδέες τους της έλλειψης κυριαρχίας σε κάθε είδος ζωής, όχι μόνο την ανθρώπινη, κάνοντας άλλο ένα βήμα μετά την αναρχική παραδοσιακή ανάλυση. Οι πράσινοι αναρχικοί και πρωτογονιστές, πληροφορούνται με μία προκλητική και κριτική ματιά στις καταγωγές του πολιτισμού, ώστε να κατανοήσουν τι είναι και πως φτάσαμε σε αυτό το χάλι, ώστε να αποκτήσει και πιο συγκεκριμένη κατεύθυνση το κίνημα.

Εμπνευσμένοι απ΄τους Λουντίτες, οι πράσινοι αναρχικοί αναζωογονούν την αντιτεχνολογική-αντιβιομηχανική κατεύθυνσή τους. Οι καταστασιακοί, συνδυάζουν μια προοπτική που δέχεται όχι μόνο την διάφανη κριτική, αλλά αναγνωρίζουν και επιτίθονται αυθόρμητα σε θεσμούς του πολιτισμού που, εκ φύσεώς του, δεσμεύουν την ελευθερία και επιθυμία. Οι αντιπολιτισμικοί αναρχικοί χρωστούν πολλά στους καταστασιακούς και την κριτική τους για την εμπορική κοινωνία της αποξένωσης απ’την οποία μπορούμε να απομακρυνθούμε φτάνοντας στα όνειρα και τις ανεπηρρέαστες επιθυμίες μας.

Η άρνηση του νιχιλισμού να αποδεχτεί οποιοδήποτε στοιχείο της τωρινής πραγματικότητας κατανοέι πλήρως την ασχήμια αυτής της κοινωνίας και προσφέρει στους πράσινους αναρχικούς μια στρατηγική που δεν απαιτεί απλώς την προσφορά οράματος στην κοινωνία αλλά συγκεντρώνεται στην διάλυσή της. Οι οικολόγοι, παρά τις τάσεις μισανθρωπισμού, γεμίζει την πράσινη αναρχική προοπτική με την αναγνώριση πως η ευημερία και η άνθηση της ζωής είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την συνειδητοποίηση της της αξίας του μη-ανθρώπινου κόσμου. Η εκτίμηση των οικολόγων για τον πλούτο και την ποικιλία της ζωής συνεισφέρει στην κατανόηση η σημερινή ανθρώπινη παρεμβολή με τον μη ανθρώπινο κόσμο είναι καταπιεστική και υπερβολική, με την κατάσταση να χειροτερεύει συνεχώς.

Οι βιορεντζιοναλιστές επικεντρώνονται στην ζωή εντός της βιολογικής ζώνης του ατόμου και την σύνδεσή του με την γη, νερό, κλίμα, φυτά, ζώα και άλλα στοιχεία της βιοποικιλότητας μιας περιοχής/ζώνης. Οι φεμινιστές συνέβαλλαν με την αποσαφήνιση της ρίζας, δυναμικής, προτάσεων και πραγματικότητα του πατριαρχισμού, όπως επίσης και τις επιτπώσεις του στην γη, στην γυναίκα συγκεκριμένα, και στην ανθρωπότητα γενικότερα. Πρόσφατα, ο καταστροφικός αποχωρισμός των ανθρώπων από την γη (πολιτισμός) εκφράστηκε πιο καθαρά και έντονα απ΄τους οικολόγους φεμινιστές.

Αντιπολιτισμικοί αναρχικοί έχουν φανερά επηρρεαστεί απ’τις διάφορες τοπικές κουλτούρες και την φυσιολατρική ιστορία των ιθαγενών, ακόμα και αυτών που ήδη επιβιώνουν. Ενώ συνεχώς μαθαίνουμε και ενσωματώνουμε νέες καλοστεκούμενες τεχνικές επιβίωσης και υγειέστερους τρόπους αλληλεπίδρασης με την ζωή, είναι σημαντικό να μην ισοπεδώνουμε και να γενικεύουμε τους ιθαγενείς και την κουλτούρα τους, να σεβόμαστε και να κατανοούμε την διαφορετικότητα χωρίς να κάνουμε πολιτισμικές διακρίσεις. Αλληλεγγύη, υποστήριξη και προσπάθειες να εμπεδώσουμε τις αντιαποικειοκρατικές μάχες των ντόπιων που ήταν το πρώτο μέτωπο κατά του πολιτισμού, είναι απαραίτητα συστατικά ώστε να αποσυναρμολογήσουμε την μηχανή του θανάτου. Είναι επίσης σημαντικό να αναγνωρίσουμε πως όλοι εμείς, από κάποια καμπή της ιστορίας μας, καταγώμαστε από ανθρώπους της γης που αποσυνδεθήκανε βίαια απ’την φύση, και για αυτό τον λόγο έχουμε όλοι μια θέση στην μάχη κατά της αποικειοκρατίας. Επίσης εμπνευστήκαμε απ’το αδάμαστο στοιχείο αυτών που ξέφυγαν απ’την εξοικείωση και επέστρεψαν στο φυσικό τους στοιχείο. Και φυσικά όλα τα ανήμερα όντα που συντελούν αυτόν τον πανέμορφο μπλε και πράσινο οργανισμό που αποκαλούμε πλανήτη Γη.

Εξίσου σημαντικό είναι να θυμόμαστε πως ενώ πολλοί πράσινοι αναρχικοί έχουν κοινές πηγές έμπνευσης, η πράσινη αναρχία είναι κάτι το προσωπικό για τον καθένα που μπορεί να συσχετιστεί με αυτές τις θεωρίες και δράσεις. Η προοπτικές του ατόμου που αποκομίζονται απ’την ίδια του την ζωή εντός της νεκρής κουλτούρας (πολιτισμός) δίπλα στις επιθυμίες του ατόμου που ξεφεύγουν απ΄την εξημέρωση, είναι το πιο ζωντανό και σημαντικό στοιχείο στην διαδικάσια επαναφοράς στην φύση.

Επιστροφή στην φύση και επανασύνδεση

Για τους περισσότερους πράσινους/αντιπολιτισμικούς/πρωτογονιστές αναρχικούς, η επιστροφή στην φύση είναι ένα το σχέδιο της ζωής τους. Δεν περιορίζονται στην διανόηση και την άσκηση κάποιων πρωτόγονων τεχνικών, αντιθέτως είναι μια βαθειά κατανόηση των ορατών τρόπων εξημέρωσης, και αποκοπής απ’τους εαυτούς μας, μεταξύ μας, από τον κόσμο και από την τεράστια προσπάθεια να γίνουμε πάλι ένα. Η προσπάθεια για επαναφορά στην φύση έχει ένα έμπρακτο κομμάτι όμως, που έχει να κάνει κυρίως με την επανάκτηση κάποιων ικανοτήτων και την ανάπτυξη μεθόδων για μια σταθερή συμβίωση, περιλαμβάνοντας τρόπους εύρεσης τροφής, στέγασης και θεράπευσης με φυτά, ζώα και οποιοδήποτε υλικό εκκρίνεται φυσιολογικά στην περιοχή μας. Επίσης περιλαμβάνει την διάλυση την φύση, θεμέλια και ιδεολογική πλατφόρμα του πολιτισμού.

Η επιστροφή στην φύση έχει και το ψυχικό μέρος της, που περιλαμβάνει την θεραπεία μας από τις βαθειές ουλές 10.000 ετών, πως να ζούμε μαζί και χωρίς ιεραρχίες σε μη καταπιεστικές κοινότητες, όπως επίσης η αποφόρτιση απ’τις μνήμες και εμπειρίες εξημέρωσης ώστε να μην επηρρεάζουν την συμπειφοράς μας. Η επιστροφή στην φύση απαιτεί να μπουν σε πρώτη προτεραιότητα τα ερεθίσματα και το πάθος πάνω απ΄τους συμβιβασμούς και την αποξένωση, την αναθεώρηση της δυναμικής και κάθε άποψης της πραγματικότητας, επανασύνδεση με την αδάμαστη οργή μας για την προστασία της ζωής μας και την μάχη για μια απελευθερωμένη ύπαρξη, αναπτύσσοντας μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην διαίσθηση και επανασύνδεση με το ένστικτό μας, η επανάκτηση της ισορροπίας που καταστράφηκε μετά από χιλιάδες χρόνια πατριαρχικού ελέγχου και εξημέρωσης.

Η επαναφορά στην φύση είναι η διαδικασία απεξάρτησης απ’τον πολιτισμό.

ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΡΧΙΑ Ή ΠΡΩΤΟΓΟΝΙΣΜΟΣ, είναι προφανώς η πιο ριζοσπαστική περιβαλλοντική ιδεολογία. Εκτός από ένθερμοι υποστηρικτές του αναρχισμού, δεν συγκεντρώνονται μόνο στα ανθρώπινα δικαιώματα αλλά και σε αυτά των ζώων, φυτών και γενικότερα της φύσης. Η ιδεολογική τους βάση είναι εμπνευσμένη απ’τον Ρουσώ (Rousseau) και την κοινωνία των “εξευγενισμένων πρωτόγονων”, με τον άνθρωπο να μην ζει απλώς δίπλα στην φύση αλλά μέσα της. Για να ζήσει κανείς ελεύθερος βάσει της φύσης και του τρόπου που μας δημιούργησε, οτιδήποτε επηρρεάζει αρνητικά τις ζωές μας, όπως η τεχνολογία, επιστήμη, πολιτισμός, πρέπει να καταργηθεί.

Αυτή η εισαγωγή δεν είναι μια οριστική οριοθέτηση του πράσινου αναρχικού κινήματος, ούτε ένα αντιπολιτισμικό μανιφέστο. Είναι απλώς μια ματιά στις ιδέες και θεωρίες που συναντά κανείς στις συλλογικότητες πρωτογονιστών. Κατανοούμε και υποστηρίζουμε την ανάγκη να διατηρούμε το όραμα και την στρατηγική μας ανοιχτή. Ενθαρρύνουμε τον διάλογο και πιστεύουμε πως κάθε άποψη και ότι μας χαρακτηρίζει, πρέπει να προκαλείται συνεχώς και να είναι ευμετάβλητο ώστε να υπάρξει εξέλιξη. Στόχος μας δεν είναι η δημιουργία μιας μεμονωμένης ιδεολογίας ή η προώθηση μιας αποκλειστικής αντίληψης του κόσμου.

Επίσης αναγνωρίζουμε ότι δεν τάσσονται όλοι οι πράσινοι αναρχικοί κατά του πολιτισμού (αν και μας είναι δυσνόητο πως μπορεί κανείς να είναι κατά κάθε μορφής εξουσίας χωρίς ποτέ να φτάνει στην ρίζα: τον ίδιο τον πολιτισμό). Σήμερα όμως, η πλειοψηφία των πράσινων αναρχικών δείχνουν σημάδια πολιτισμού, με ότι απορρέει από αυτόν (εγκλιματισμός, πατριαρχία, εξειδίκευση, τεχνολογία, παραγωγή, αποξένωση, αντικειμενοποίηση, έλεγχος, παρακμή της ζωής κλπ.) ενώ άλλοι ορμώμενοι από αυτό το κίνημα είναι υπέρμαχοι του εκδημοκρατισμού και του εντονότερου φυσικού στοιχείου στα αστικά περιβάλλοντα. Πιστεύουμε όμως πως είναι αδύνατη και ανεπιθύμητη η προσπάθεια για να γίνει ο πολιτισμός “πιο πράσινος” και απλώς πιο δίκαιος.

Πιστεύουμε πως είναι απαραίτητο να κινηθουμε προς ένα ριζοσπαστικά αποκεντρωμένο κόσμο, να προκαλέσουμε την λογική και προκατάληψη του θανάτου, να σταματήσουμε κάθε συμβιβασμό στην ζωής μας και να καταστρέψουμε κάθε θεσμό αυτού του εφιάλτη. Επιδίωξή μας είναι να γίνουμε “απολίτιστοι”. Σε γενικές γραμμές, αυτό είναι το μονοπάτι που ακολουθεί ο πρωτογονισμός, σε θεωρία και πράξη.

Αναρχία εναντίον Αναρχισμού

Ένα σημείο απ’το οποίο θεωρούμε ότι θα έπρεπε να ξεκινήσουμε είναι ο διαχωρισμός “αναρχίας” και “αναρχισμού”. Κάποιοι θα επιλέξουν να το αγνοήσουν, σαν να ήταν ασήμαντη λεπτομέρεια ή λογοπαίγνιο, αλλά για την πλειοψηφία των μοντέρνων αριστερών και αντιπολιτισμικών αναρχικών, αυτή η διαφοροποίηση είναι ζωτικής σημασίας. Ενώ ο αναρχισμός θέτει ένα ιστορικό σημείο αναφοράς απ΄το οποίο πηγάζει έμπνευση και διδάγματα, έχει καταντήσει συστηματικός και προβλέψιμος, ιδεολογικά αντίθετος με την αναρχία. Είναι αποδεκτό βέβαια ότι αυτό δεν έχει τόσο να κάνει με την κοινωνική, πολιτική και φιλοσοφική κατεύθυνση του αναρχισμού όσο με τα άτομα που τον υποστηρίζουν και διαμορφώνουν. Αναμφίβολα πολλοί σύντροφοι πρωτογονιστές απογοητεύονται από την τάση συγκεκριμενοποίησης αυτού που θα έπρεπε να παραμείνει ρευστό.

Οι μοντέρνοι αναρχικοί, (Προυντόν, Μπακούνιν, Μπέρκμαν, Γκόλντμαν, Μαλατέστα κλπ) αντιδρούσαν εντός των δικών τους ορίων και βάσει των κινήτρων και επιθυμιών τους. Πολλές φορές λοιπόν, οι αναρχικοί βλέπουν αυτά τα άτομα ως τους αποκλειστικούς εκφραστές της αναρχίας και δημιουργούν μια WWBD συμπεριφόρα (What-Would-Bakunin-Do/Τι θα έκανε ο Μπακούνιν στη θέση μου), που είναι από τραγική ως επικίνδυνη.

Σήμερα, όσοι αυτοαποκαλούνται κλασσικοί αναρχικοί, διαφωνούν με κάθε νέα ιδέα που δεν έχει ήδη έκφραστεί (πρωτογονιστές, μοντέρνους αριστερούς κλπ) ή τάση που δεν είναι σε πλήρη συμφωνία με τις μαζικές κινητοποιήσεις εργατών με θεμελιώδη μόνο μόρφωση (ατομικισμός, νιχιλισμός). Αυτοί οι συντηρητικοί, δογματικοί και μονολιθικοί αναρχικοί έφτασαν στο σημείο να υποστηρίζουν πως ο αναρχισμός έχει συγκεκριμένη κοινωνική και οικονομική υπόσταση όσον αφορά την οργάνωση της εργατικής τάξης. Αυτοί οι ισχυρισμοί είναι προφανώς παράλογοι αλλά τέτοιες τάσεις μπορούν να βρεθούν συχνά στους κόλπους των αναρχικών (κυρίως αναρχοσυνδικαλιστών, αναρχοκομμουνιστών κλπ)

“Αναρχισμός”, όπως γίνεται αντιληπτός σήμερα, είναι μια ακροαριστερή ιδεολογία που πρέπει να ξεπεράσουμε. Αντιθέτως, η αναρχία είναι άμορφη και ρευστή, ικανή να απορροφήσει κάθε μορφή οράματος προς την ελευθερία, ατομική και ομαδική, μα πάνω απ’όλα ανοιχτή. Ως αναρχικοί, αρνούμαστε να δημιουργήσουμε ένα νέο πρότυπο δομής και ζωής, όσο “αποτελεσματικό” και “ηθικό” φαίνεται να είναι. Οι αναρχικοί δεν μπορούν να επιβάλλουν έναν νέο τρόπο ζωής στους άλλους, αλλά μπορούν να θέτουν συνεχώς ερωτήματα και ιδέες, να μηδενίσουν κάθε μορφή εξουσίας και ότι άλλο μπορεί να σταθεί εμπόδιο στη ζωές και τα όνειρά μας, ώστε να ζήσουμε όσο πιο κοντά στις επιθυμίες μας.

Τι είναι πρωτογονισμός;

Αν και δεν αποδέχονται όλοι οι πράσινοι αναρχικοί τον χαρακτηρισμό του πρωτογονιστή, σχεδόν όλοι παραδέχονται ότι το σημαντικότερο στοιχείο του πρωτογονισμού είναι η αντιπολιτισμική του κριτική. Πρωτογονισμός είναι μια ανθρωπολογική, διανοητική και εμπειρική εξέταση της καταγωγής του πολιτισμού και των συνθηκών που μας οδήγησαν στον εφιάλτη στον οποίο σήμερα ζούμε.

Ο πρωτογονισμός αναγνωρίζει ότι στο μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας, ζήσαμε σε κοινωνίες άμεσα εξαρτώμενοι ο ένας απ΄τον άλλων, σε αρμονία με τους συνανθρώπους και το περιβάλλον μας, χωρίς καθιερωμένες ιεραρχίες και θεσμούς στους οποίους υποκύπτουμε, αλλά με έλεγχο των ζωών μας. Οι πρωτογονιστές επιθυμούν να διδαχτούν απ’τα παλαιότερα ιστορικά γεγονότα και απ΄τις κοινωνίες κυνηγών/τροφοσυλλεκτών (αυτές που υπήρξαν και αυτές που ακόμα υπάρχουν εντός του πολιτισμού). Ενώ πολλοί πρωτογονιστές επιθυμούν την άμεση και ολοκληρωτική επιστροφή στις κοινωνίες κυνηγού/τροφοσυλλέκτη, οι περισσότεροι γνωρίζουν πως όποιο κοινωνικό σύστημα λειτούργησε στο παρελθόν, δεν θα εξασφαλίσει απαραίτητα και την επιτυχία του στο μέλλον.

Ο όρος, “μέλλοντικός πρωτόγονος”, όπως περιγράφεται απ΄τον αναρχικό πρωτογονιστή, John Zerzan (wikipedia), περιγράφει έναν συνδυασμό πρωτόγονων τεχνικών και ιδεών με σύγχρονες αναρχικές θεωρίες και κίνητρα για την δημιουργία ενός υγειούς, ευδιατήρητου, ίσου και αποκεντρωμένου κόσμου. Αν το θέταμε πιο πρακτικά, ο αναρχοπρωτογονισμός είναι ένα σημαντικό εργαλείο στο σχέδιο αποτίναξης του πολιτισμού.

Τι είναι πολιτισμός;

Οι πράσινοι αναρχικοί έχουν την τάση να βλέπουν τον πολιτισμό σαν ένα συνοθύλλεμα επικρατούσας λογικής, θεσμών, τρόπο ανθρώπινου εγκλιματισμού, ελέγχου και εξουσίας. Ενώ λοιπόν διάφορα άτομα έχουν άλλες προτεραιότητες απέναντι στον πολιτισμό (π.χ. οι πρωτογονιστές συγκεντρώνονται στην εύρεση της καταγωγής του πολιτισμού, οι φεμινιστές κυρίως στις ρίζες και αίτια της πατριαρχίας, και οι πιο αντιδραστικοί και βίαιοι αναρχικοί στην καταστροφή των θεσμών ελέγχου), οι περισσότεροι πράσινοι αναρχικοί συμφωνούν ότι ο ίδιος ο πολιτισμός είναι το πρόβλημα, είναι η ρίζα της καταπίεσης και είναι αναγκάιο να αποσυναρμολογηθεί.

Η εμφάνιση του πολιτισμού περιγράφεται χονδρικά ως η απότομη αλλαγή των τελευταίων 10.000 χρόνων, από μια ύπαρξη άρρηκτα συνδεδεμένη με την ροή της ζωής, σε μία διαχωρισμένη από την ζωή αλλά έχοντας υπό τον έλεγχό της τις ζωές των υπολοίπων. Πριν την εμφάνιση του πολιτισμού, σε γενικές γραμμές, παρατηρείται η αφθονία ελεύθερου χρόνου, μια διακριτή αυτονομία και ισότητα μεταξύ των φύλων, μη καταστροφική προσέγγιση στο οικοσύστημα, η απουσία προμελετημένης/οργανωμένης βίας, η απουσία συμβιβασμών ή καθιερωμένων θεσμών και η φυσική υγεία και ευρωστία.

Ο πολιτισμός γέννησε τον πόλεμο, την υποβάθμιση της γυναίκας, την αύξηση του πληθυσμού, την ειλωτική εργασία, τον θεσμό της ιδιοκτησίας, την καθιέρωση της ιεραρχίας, σχεδόν κάθε γνωστή σωματική ασθένεια, απλώς για να αναφέρουμε μερικά απ’τα πολλά καταστροφικά χαρακτηριστικά του. Ο πολιτισμός βασίζεται στην επεβεβλημένη απομάκρυνση απ’την ενστικτώδη ελευθερία. Αυτό δεν μπορεί να αλλάξει, γι’αυτό ο πολιτισμός είναι εχθρός μας.

Ένας τρόπος για να αναλύσουμε την μεγάλη αντίθεση μεταξύ της κοσμοθεωρίας του πρωτογονισμού (και των ανθρώπινων κοινωνιών βασισμένων στη φύση) και του πολιτισμού, είναι μέσω της σύγκρισης των θεωριών του βιοκεντρισμού και του ανθρωποκεντρισμού. Βιοκεντρισμός είναι η αντίληψη που συγκεντρώνεται στην σύνδεσή μας με την γη και την πολυπλοκότητα της ζωής, ενώ ο ανθρωποκεντρισμός, η κυρίαρχη αντίληψη στις δυτικές κοινωνίες, τοποθετεί στο κέντρο τις προσοχής, την ανθρώπινη κοινωνία, περιθωριοποιώντας τις υπόλοιπες.

Η βιοκεντρική σκοπιά δεν παραμερίζει την ανθρώπινη κοινωνία αλλά της αφαιρεί τον χαρακτηρισμό της ανωτερότητας και την τοποθετεί σε ισορροπία με τις άλλες μορφές ζωής. Δίνει προτεραιότητα σε μια γενική ματιά του ζωντανού και μη κόσμου, των φυτών, των ζώων, των εντόμων, του κλίματος, των γεωγραφικών χαρακτηριστικών και του “πνεύματος” της περιοχής που κατοικούμε. Δεν υπάρχει διαχωριστική γραμμή μεταξύ εμάς και του περιβάλλοντος, γι’αυτό δεν μπορεί να υπάρξει καμία αντικειμενοποίηση της ζωής αλλά και απόσχιση από αυτήν. Στόχος της πράσινης αναρχίας είναι η αποκόλληση απ’τις ανθρωποκεντρικές ιδέες και αποφάσεις σε έναν ταπεινό σεβασμό σε κάθε μορφή ζωής και στα φυσικά φαινόμενα του οικοσυστήματος που μας περιβάλλουν.

Μια κριτική στην συμβολική κουλτούρα.

Μια άλλη άποψη του πως αντιλαμβανόμαστε και συσχετιζόμαστε με τον κόσμο που μπορεί να αποδειχθεί προβληματική, υπό την έννοια ότι μας στερεί την άμεση αλληλεπίδραση μεταξύ μας, είναι η υιοθέτηση μιας, σχεδόν επικρατούσας, συμβολικής κουλτούρας. Συχνά η απάντηση σε αυτόν τον προβληματισμό είναι “Προτιμάς να γρυλλίζεις?”, το οποίο ίσως να είναι η επιθυμία μερικών αλλά τυπικά η κριτική αυτή είναι απλώς μια ματιά στο πρόβλημα επικοινωνίας και κατανόησης που προκαλείται κυρίως απ’την συμβολική σκέψη εις βάρος (ή ακόμα αποκλείοντας εντελώς) των άλλων πιο “ειλικρινών” αισθήσεων.

Η ουσία του συμβολισμού είναι η αλλαγή απ’την άμεση αντίληψη-εμπειρία σε μια επεβεβλημένη, υπό την μορφή της γλώσσας, τέχνης, αριθμών, χρόνου κλπ. Η συμβολική κουλτούρα φιλτράρει την αντίληψή μας μέσα από τυπικά και άτυπα σύμβολα. Δεν είναι απλώς το να δίνεις ονόματα σε αντικείμενα, αλλά έχει να κάνει με μια καθοριστική σχέση με τον κόσμο που περνά απ’το μικροσκόπιο της έκφρασης.

Είναι συζητήσιμο το αν ο άνθρωπος κατέχει εκ φύσεως την συμβολική σκέψη ή αν την ανέπτυξε μέσω της πολιτισμικής προσαρμογής, το μόνο βέβαιο είναι πως η συμβολική μορφή έκφρασης και κατανόησης είναι πολύ περιοριστική και η εξάρτηση σε αυτήν οδηγεί στην αντικειμενοποίηση, αποξένωση και σε μια αντίληψη που υποφέρει από παρωπίδες. Πολλοί πράσινοι αναρχικοί προωθούν και εφαρμόζουν ξεχασμένες ή ξεπερασμένες πρακτικές επικοινωνίας, όπως η αφή, η όσφρηση και η τηλεπάθεια ενώ πειραματίζονται με δικούς τους, προσωπικούς τρόπους έκφρασης και κατανόησης.

Η “εξημέρωση” της ζωής.

Η εξημέρωση/εγκλιματισμός/εξοικείωση, είναι μια διαδικασία που χρησιμοποιεί ο πολιτισμός ώστε να υποδείξει και να ελέγξει την ζωή βάσει της δικής του λογικής. Αυτοί οι μηχανισμοί υποταγής, δοκιμασμένοι από τον χρόνο, περιλαμβάνουν: Δαμασμό, ανατροφή, γενετική τροποποίηση, εκπαίδευση, φυλάκιση, εκφοβισμό, εξαναγκασμό, εκβιασμό, υπόσχεση, κυβέρνηση, υποδούλωση, τρομοκράτηση, δολοφονία και η λίστα συνεχίζεται ώστε να καλύψει όλες τις πολιτισμένες μορφές κοινωνικής αλληλεπίδρασης.

Η πορεία και τα αποτελέσματα (των μηχανισμών) μπορούν να εξεταστούν και να γίνουν αντιληπτά σε όλο το φάσμα των σημερινών κοινωνιών, αφού επιβάλλονται από ποικίλους θεσμούς, ήθη και έθιμα. Είναι η ίδια διαδικασία με την οποία παλαιότεροι νομαδικοί πληθυσμοί, άλλαξαν τρόπο ζωής και εγκαταστάθηκαν υποβοηθούμενοι απ’την αγροτική καλλιέργεια και την κτηνοτροφία. Για την επίτευξη της εγκατάστασης απαιτήθηκε μια αυταρχική σχέση ολοκληρωτισμού απέναντι στην γη, τα ζώα και τα φυτά, ώστε αυτά να εξημερωθούν/εγκλιματιστούν. Ενώ λοιπόν στη φύση όλες οι μορφές ζωής συναγωνίζονται για τους φυσικούς πόρους, η εξοικείωση καταστρέφει αυτήν την ισορροπία.

Η διαμορφωμένη γη προς εκμετάλλευση (π.χ. εκχερσωμένα κομμάτια γης, καλλιεργούμενα χωράφια και σε μικρότερο βαθμό η κηπουρική) βάζει τέρμα στην ανεμπόδιστη πρόσβαση όλων στους φυσικούς πόρους. Αυτό που κάποτε “άνηκε σε όλους”, είναι πλέον “δικό μου”. Στο βιβλίο του Daniel Quinn (wikipedia) “Ισμαήλ” (Ishmael), εξηγείται η μετάλλαξη από “αυτούς που αφήνουν” (δηλαδή όσους δέχονται οτιδήποτε τους δώσει η γη) σε “αυτούς που παίρνουν” (δηλαδή αυτούς που απαιτούν ότι θέλουν απ’τη γη). Αυτή η πρώτη μορφή ιδιοκτησίας έριξε τα θεμέλια στην δημιουργία ιεραρχιών και σχέσεων εξουσίας.

Ο εγκλιματισμός, όχι μόνο μεταμορφώνει το φυσικό περιβάλλον από ελεύθερο σε μία τάξη ολοκληρωτισμού, αλλά υποδουλώνει και τις μορφές ζωής που ζουν σε αυτό. Γενικά, όσο πιο “εξημερωμένο” είναι ένα περιβάλλον, τόσο λιγότερο ευδιατήρητο γίνεται. Η εξημέρωση των ίδιων των ανθρώπων προκάλεσε και αυτή πολλές απώλειες στις ζωές τους, επαναφέροντας το παράδειγμα των νομαδικών πληθυσμών, οι οποίοι δεν εγκαταστάθηκαν αυτοβούλως αλλά υπό την απειλή για την ζωή τους. Όταν λοιπόν πριν από 2000 χρόνια, η συντριπτική πλειοψηφία του ανθρώπινου πληθυσμού ήταν κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες, σήμερα μόνο το 0,1% διατηρούν αυτήν την συνήθεια. Ο δρόμος της εξημέρωσης και της υποταγής πέρασε από μια αποικιοκρατική δύναμη με αμέτρητες αρνητικές συνέπειες για τους κατακτημένους λαούς. Κάποιες από αυτές τις συνέπειες: άφθονα παραδείγματα φανερώνουν παρακμή στην ανθρώπινη υγεία λόγω της εμπιστοσύνης στην μη εναλασσόμενη διατροφή, ο ανθρώπινος πληθυσμός υποφέρει από περίπου 40-60 ασθένειες ανα εξημερωμένο ζώο, το πλεόνασμα τροφής που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να θρέψει παρακμάζοντες πληθυσμούς δημιουργεί σχέσεις εξουσίας και την έννοια της ιδιοκτησίας, κάνοντας την διανομή της τροφής χωρίς όρους, παρελθόν.

Η καταγωγή και δυναμική της πατριαρχίας

Κατά την αλλαγή του ανθρώπου προς τον πολιτισμό, ένα απ΄τα πρώτα αποτελέσματα της εξημέρωσης της ζωής είναι η πατριαρχία: δηλαδή η επισημοποίηση της αρσενικής κυριαρχίας συνοδευόμενη από θεσμούς για να την ενισχύσουν. Δημιουργώντας ψευδείς διαφοροποιήσεις και διαχωρισμούς μεταξύ του άντρα και της γυναίκας, ο πολιτισμός για άλλη μια φορά δημιουργεί μια γυναίκα που αντικειμενοποιείται, ελέγχεται, κυριαρχείται και χρησιμοποιείται σαν σκεύος.

Αυτό συμβαίνει παράλληλα με τον εγκλιματισμό φυτών προς καλλιέργεια και εξημέρωση ζώων προς κτηνοτροφία (όσον αφορά την γενική δυναμική της πατριαρχίας) και τον έλεγχο της γυναίκας και την αναπαραγωγή (πιο συγκεκριμένη δυναμική). Σε κάθε κοινωνικό επίπεδο (τάξη), δίνεται στην γυναίκα ένας προμελετημένος ρόλος που θα την καθιστά προβλέψιμη και παγιδευμένη σε αυτόν, οφελώντας την αντρική ιεαρχία. Η γυναίκα βρέθηκε στο σημείο να θεωρείται κτήμα χωρίς καμία διαφορά απ΄τις σοδειές στα χωράφια ή τα πρόβατα στα λειβάδια. Η ιδιοκτησία και ο ολοκληρωτικός έλεγχος φυτών, ζώων, σκλάβων, παιδιών ή γυναικών είναι μέρος της δυναμικής του πολιτισμού.

Η πατριαρχία βασίζεται στην υπόταξη του θυληκού και την διαρπαγή και κατάκτηση της φύσης, κατευθύνοντάς μας προς πλήρη εξόντωση. Ορίζει την εξουσία, τον έλεγχο και την τυραννία του φυσικού κόσμου, της ελευθερίας και της ζωής. Η πατριαρχική ανατροφή αργότερα θα υπαγορεύσει τους τρόπους αλληλεπιδρασης μεταξύ μας, με τους εαυτούς μας, την σεξουαλικότητά μας, τις σχέσεις μεταξύ μας αλλά και με την φύση. Επίσης θα περιορίσει απελπιστικά την ικανότητά μας να δεχόμαστε νέα ερεθίσματα.

Η συσχέτιση της πατριαρχίας με την λογική του πολιτισμού είναι αναμφίβολη, για χιλιάδες χρόνια έχουν διαμορφώσει την ανθρώπινη αντίληψη σε κάθε επίπεδο, θεσμικό και προσωπικό, ενώ καταβρόχθιζαν την ζωή. Η αντίθεση στον πολιτισμό είναι αυτόματα και αντίθεση στην πατριαρχία, ενώ το να αψηφά κανείς την πατριαρχία ισοδυναμέι με την αψήφιση του πολιτισμού.

Το πρόβλημα της τεχνολογίας και παραγωγής.

Η διακοπή της ικανότητας να φροντίζουμε για τους εαυτούς μας και τις ανάγκες μας είναι μια τεχνική διαχωρισμού και αποδυνάμωσης που υποκινείται απ’τον πολιτισμό. Είμαστε πιο χρήσιμοι στο σύστημα και λιγότερο σε εμάς τους ίδιους όταν αποξενωθούμε απ΄τις επιθυμίες μας και τους συνανθρώπους μας, μέσα απ’τους διαχωρισμούς, την εργασία και την εξειδίκευση.

Δεν είμαστε πλέον ικανοί να γίνουμε αυτάρκεις ως προς τα μέσα διατροφής και επιβίωσης. Αντιθέτως, μας έχει επιβληθεί το σύστημα παραγωγή-κατανάλωση στο οποίο είμαστε πάντα χρεωμένοι και εξαρτημένοι. Η ανισότητα προκύπτει μέσω της δύναμης της αποτελεσματικότητας από κάθε λογής αυθεντία. Η ύπαρξη του “ειδικού” δημιουργεί σχέσεις εξουσίας και υπονομεύει την ισότητα στις ανθρώπινες σχέσεις. Ενώ η αριστερά μερικές φορές αναγνωρίζει αυτές τις θεωρίες πολιτικά, τις θεωρεί απαραίτητες συνθήκες ώστε να υπάρχει έλεγχος και ρύθμιση. Αντίθετα, οι πράσινοι αναρχικοί βλέπουν τον διαχωρισμό εργασίας και εξειδίκευσης ως θεμελιώδες πρόβλημα και καθοριστικό για τις κοινωνικές σχέσεις του πολιτισμού.

Η πλειοψηφία των αντιπολιτισμικών αναρχικών επίσης απορρίπτει την επιστήμη ως μέθοδο κατανόησης του κόσμου μας. Η επιστήμη δεν είναι ουδέτερη. Είναι γεμάτη με κίνητρα και βλέψεις, βλέψεις που προέρχονται και ενισχύουν την εξάλειψη της διαφορετικότητας των απόψεων, την αποδυνάμωση μας και την “νέκρα που μας καταναλώνει” που αποκαλούμε και πολιτισμό.

Η επιστήμη επικαλέιται την έλλειψη επιρροής. Αυτό κατανοείται καλύτερα απ΄την ίδια την λέξη “παρατηρώ”. Η “παρατήρηση” είναι η αντίληψη με την ταυτόχρονη συναισθηματική και σωματική απομάκρυνση, είναι η μονοδρομική ροή πληροφοριών που ξεκινά απ’το αντικείμενο παρατήρησης προς τον δέκτη, τον παρατηρητή, ο οποίος δεν θεωρείται κομμάτι αυτού που παρατηρεί. Αυτή η νεκρή και μηχανική παρατήρηση έχει γίνει θρησκεία, η κυρίαρχη θρησκέια της εποχής μας.

Η μεθοδολογία της επιστήμης ασχολείται μόνο με τις μετρήσεις. Δεν αποδέχεται αξίες και συναισθήματα, τον τρόπο μου μυρίζει ο αέρας πριν την βροχή για παράδειγμα – ή ακόμα και αν τα λαμβάνει υπ’όψιν, το κάνει μεταμορφώνοντάς τα σε αριθμούς, μετατρέποντας την οσμή του αέρα πριν την βροχή σε μια αφηρημένη και προβλέψιμη αίσθηση που προκαλείται από μια χημική ένωση που υπάρχει στο όζον, κάνοντας την αίσθηση να μοιάζει με ψευδαίσθηση που πρκαλεί το νευρικό μας σύστημα. Ο αριθμός ο ίδιος δεν είναι μια αλήθεια αλλά ένας επιλεγμένος τρόπος σκέψης. Έχουμε επιλέξει μια συγκεκριμένη στάση του μυαλού ώστε αυτή να επικεντρώνεται σε έναν κόσμο έξω απ΄την πραγματικότητα, έναν κόσμο όπου τίποτα δεν έχει ποιοτική αξία, συνείδηση ή ζωή. Επιλέξαμε τον κόσμο όπου τίποτα δεν έχει ζωή.

Οι πιο προσεκτικοί επιστήμονες παραδέχονται πως η μελέτη τους δεν είναι παρά μια στενή εξομοίωση του πολύπλοκου κόσμου. Όμως ακόμα λιγότεροι ανακάλυψαν πως αυτή η στενή ματιά διογκώθηκε από μόνη της, τόσο που δημιούργησε τεχνολογικά, οικονομικά και πολιτικά συστήματα, βγαλμένα και αυτά εκτός πραγματικότητας. Και ενώ ο κόσμος των αριθμών είναι ήδη μικρός, η επιστήμη δεν εξετάζει παρά μόνο τους επαναλαμβανόμενους και προβλέψιμους αριθμούς, αυτούς που είναι ίδιοι για όλους τους παρατηρητές. Αλλά η πραγματικότητα ούτε επαναλαμβανόμενη είναι, ούτε προβλέψιμη και κυρίως δεν είναι η ίδια για όλους τους παρατηρητές. Αλλά ίδιο ισχύει και για τους φανταστικούς κόσμους που διαχωρίστηκαν απ’τον πραγματικό.

Η επιστήμη συνεχώς μας τραβά μέσα σε έναν πλαστό και ονειρικό κόσμο, μάλιστα κάνει ένα βήμα ακόμα και τον μετατρέπει σε εφιαλτικό, με συστατικά του την προβλεψιμότητα, τον έλεγχο και την κατηγοριοποίηση. Η έννοια του απροσδόκητου και τα συναισθήματα εξαλείφονται. Εξαιτίας της επιστήμης, ψυχικές καταστάσεις που δεν μπορούν εύκολα να “γιατρευτούν” χαρακτηρίζονται ως ανισόρροπες, ή ακόμα “μη φυσιολογικές” και θεωρούνται εξαιρέσεις. Ανώμαλα ερεθίσματα, αλλόκοτες ιδέες, και αλλόκοτοι άνθρωποι αποκληρώνονται, σαν να ήταν τα χαλασμένα γρανάζια μιας μηχανής.

Η επιστήμη είναι απλώς μια απόδειξη, μια απόδειξη που εμπεριέχει το πάθος μας για έλεγχο που μας κατέλαβε από τότε που ξεκινήσαμε να καλλιεργούμε χωράφια και να μαντρώνουμε ζώα αντί να αναζητούμε τον λιγότερο προβλέψιμο (αλλά και πιο άφθονο) πραγματικό κόσμο, την “φύση”. Και από τότε ως τώρα, το ίδιο πάθος έχει επηρρεάσει όλες μας τις αποφάσεις σχετικά με το τι είναι πρόοδος και τι όχι, φτάνοντας ακόμα και στο σημείο της γενετικής ανακατασκευής της ζωής.

Όλοι οι πράσινοι αναρχικοί κατακρίνουν την τεχνολογία, ο καθένας σε διαφορετικό επίπεδο. Κάποιοι από αυτούς ακόμα αντιπροτείνουν πιο “πράσινες” και πιο “κατάλληλες” μορφές της, ψάχνοντας εκλογικεύσεις που θα επιμένουν σε μορφές εξημέρωσης. Η πλειοψηφία όμως απορρίπτει την τεχνολογία παντελώς. Η τεχνολογία είναι ένα κράμα καλωδίων, σιλικόνης, πλαστικό και ατσάλι. Είναι ένα πολύπλοκο σύστημα εξειδίκευσης εργασίας, “εξόρυξης” φυσικών πόρων και φυσικά εκμετάλλευσης αυτών των πόρων από όσους επωφελούνται από την όλη διαδικασία. Το αποτέλεσμα της σύνδεσης με την τεχνολογία, θα είναι πάντα μια αποξενωμένη, συμβιβασμένη και διστρεβλωμένη πραγματικότητα. Παρά τους ισχυρισμούς των μεταμοντέρων απολογητών και λοιπών υποστηρικτών της τεχνολογίας, η τεχνολογία δεν είναι ουδέτερη.

Οι αξίες και στόχοι όσων παράγουν και ελέγχουν την τεχνολογία, είναι απόλυτα συνυφασμένοι με αυτήν. Η τεχνολογία είναι διαφορετική από ένα απλό εργαλείο για πολλούς λόγους. Ένα απλό εργαλείο είναι η προσωρινή χρήση ενός οργάνου μέσα σε ένα συγκεκριμένο περιβάλλον και χρησιμοποιείται για έναν συγκεκριμένο σκοπό. Τα εργαλέια δεν εμπεριέχουν πολύπλοκα συστήματα που αποξενώνουν τον χρήστη απ΄την χρήση. Αυτός ο διαχωρισμός όμως (χρήστη-χρήση) είναι απολύτως απαραίτητος στην τεχνολογία, δημιουργώντας ένα βλαβερό και συμβιβασμένο ερέθισμα το οποίο μας οδηγεί σε διάφορες μορφές εξουσίας. Η κυριαρχία δυναμώνει όταν μια νέα, λιγότερο χρονοβόρα, τεχνολογία δημιουργείται, αφού αυτή προαπαιτεί την κατασκευή μεγαλύτερης τεχνολογικής υποστήριξης, καυσίμα, διατήρηση και επισκευή της προηγούμενης τεχνολογίας. Αυτό μας οδήγησε γρήγορα στην εγκατάσταση ενός πολύπλοκου τεχνολογικού συστήματος που η ύπαρξή του φαίνεται να είναι πλέον ανεξάρτητη απ’τον άνθρωπο δημιουργό της. Τα απορρίματα της τεχνολογικής κοινωνίας μολύνουν το φυσικό και ψυχολογικό μας περιβάλλον. Η χαμένη ζωή που αναλώνεται στην υπηρεσία της Μηχανής και τα τοξικά της παράγωγα μας πνίγουν το ίδιο.

Η τεχνολογία τώρα πολλαπλασιάζεται σαν παγκόσμια ασθένεια και εξαπλώνεται όλο και με μεγαλύτερη επιτάχυνση, επιβάλλοντας ένα νέο περιβάλλον: αυτό που έχει σχεδιαστεί για μηχανική αποτελεσματικότητα και τεχνολογικό επεκτατισμό. Το τεχνολογικό σύστημα καταστρέφει, εξοντώνει ή υποτάσει μεθοδικά τον φυσικό κόσμο, χτίζοντας έναν νέο που χωράει μόνο μηχανές. Το όραμα για το οποίο μάχεται το σύστημα της τεχνολογίας είναι η μηχανοποίηση του κάθε στοιχείου της φύσης.

Το κλειδί στην μοντέρνα τεχνοκαπιταλιστική δομή είναι η βιομηχανοποίηση, το μηχανικό σύστημα παραγωγής που βασίζεται πάνω στις συγκεντρωμένες εξουσίες του ενός, και στην εκμετάλλευση ανθρώπων και φύσης. Η βιομηχανοποίηση δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τον θάνατο ανθρώπων και φυσικού περιβάλλοντος και την αποικειοκρατία. Για την διατήρησή του, ο βίαιος εξαναγκασμός, οι εξώσεις, η δουλεία, η πολιτισμική καταστροφή, η αφομοίωση, η περιβαλλοντική καταστροφή και το παγκόσμιο εμπόριο θεωρούνται στοιχεία απαραίτητα, και καλοήθη. Ο ορισμός που δίνει η βιομηχανοποίηση στην ζωή την αντικειμενοποιεί, την μετατρέπει σε σκεύος πρόσφορο για μεταχείρηση.

Η κριτική στην βιομηχανοποίηση είναι απλώς μια φυσική προέκταση της αναρχικής κριτκής στο κράτος αφού η βιομηχανοποίηση είναι εκ φύσεως εξουσιαστική. Για να διατηρηθεί μια βιομηχανική κοινωνία, πρέπει να κατακτηθούν και να αποικηθούν κομμάτια γης που θα μπορούν να παρέχουν τα απαραίτητα αναλώσιμα καύσιμα και λιπαντικά για την λειτουργία μιας μηχανής. Αυτή η αποικειοκρατία εκλογικεύεται μέσω του ρατσισμού, σεξισμού και πολιτισμικού σωβινισμού. Για την διαδικασία αποκόμισης των απαιτούμενων, για μια βιομηχανία, πόρων, οι άνθρωποι πρέπει να εκδιωχθούν απ’την γη τους. Αλλά για να δουλέψουν στα εργοστάσια που παράγουν άλλες μηχανές, πρέπει να υποδουλωθούν, να εξαρτηθούν ή αλλιώς να υποφέρουν απ’τα τοξικά εργοστασιακά κατάλοιπα.

Βιομηχανοποίηση δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς μαζική αστικοποίηση και εξειδίκευση. Η ταξική κυριαρχία είναι ένα εργαλείο για το βιομηχανικό σύστημα που αφαιρεί απ’τους ανθρώπους την πρόσβαση σε πόρους και γνώση, αφήνοντάς τους αβοήθητους και εκμεταλλεύσιμους. Επιπλέον, η βιομηχανοποίηση χρησιμοποιεί φυσικούς πόρους από όλη την γη, έτσι ώστε να διαιωνίσει την ύπαρξή της, προωθόντας την παγκοσμιοποίηση που υποσκάπτει κάθε προσπάθεια τοπικής αυτονομίας και αυτάρκειας. Πίσω απ΄την βιομηχανοποίηση κρύβεται η μηχανική σκοπιά του κόσμου. Η ίδια σκοπιά που δικαιολόγησε την σκλαβιά, τις εκτελέσεις και την γυναικεία υποβάθμιση. Ας γίνει φανερό σε όλους πως η βιομηχανοποίηση δεν είναι μόνο καταπιεστική για τους ανθρώπους αλλά εκ κατασκευής της είναι οικολογικά καταστροφική.

Πέρα απ’την αριστερά. Ενάντια στην κοινωνία της μάζας.

Δυστυχώς, πολλοί αναρχικοί επιμένουν να θεωρούν και να θεωρούνται ως κομμάτι της αριστεράς. Αυτή η τάση έχει ξεκινήσει να αλλάζει καθώς μοντέρνοι αριστεροί και αντιπολιτισμικοί αναρχικοί παραθέτουν ισχυρές διαφοροποιήσεις μεταξύ των δικών τους προοπτικών και της χρεωκοπίας των σοσιαλιστικών και ελευθεριακών κατευθύνσεων. Όχι μόνο η αριστερά απέδειξε πως απέτυχε παταγωδώς να εκπληρώσει τους στόχους της (ενώ αυτοπαρουσιάζεται αλτρουιστική και πως προωθεί την “ελευθερία) μα έδειξε πως στην πραγματικότητα είναι αντίθετη προς την απελευθέρωση. Η αριστερά ποτέ δεν έκρινε την τεχνολογία, παραγωγή, οργάνωση, έκφραση, αποξένωση, ολοκληρωτισμό, ηθική και πρόοδο επαρκώς ενώ δεν έχει τίποτα να πει για την οικολογία, την αυτονομία και το άτομο.

Η αριστερά σε γενικές γραμμές θα μπορούσαμε να την περιγράψουμε χονδρικά ως μια ομάδα σοσιαλιστών κάθε μήκους και πλάτους (από σοσιαλδημοκράτες και ελευθεριακούς ως μαοϊστές και σταλινιστές) που επιθυμούν την επαναφορά του σοσιαλισμού στις “μάζες” μέσω μιας πιο “προοδευτικής” αντζέντας, συχνά χρησιμοποιώντας βίαια και ύπουλα μέσα ώστε να δημιουργήσουν ένα φάντασμα “ενότητας” ή να δημιουργήσουν πολιτικά κόμματα. Ενώ λοιπόν οι μέθοδοι και οι ακρότητες που χρησιμοποιεί ο καθένας τους είναι διαφορετικές, η γενική προσπάθεια και ο στόχος είναι κοινά: ένας θεσμός μιας κολλεκτιβιστικής και μονολιθικής σκοπιάς του κόσμου, βασισμένη στην ηθική.

Πολλοί αναρχικοί και “επαναστατικοί” ξοδεύουν μεγάλο μέρος του χρόνου τους κατασκευάζοντας σχέδια και μηχανισμούς παραγωγής, διανομής, έρευνας και επικοινωνίας με μεγάλους αριθμούς ανθρώπων: με λίγα λόγια την λειτουργία μιας πολύπλοκης κοινωνίας. Αλλά δεν δέχονται όλοι οι αναρχικοί την πρόταση για παγκόσμιο (ή έστω τοπικό) κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό συντονισμό και ανεξαρτησία ή οργάνωση που απαιτείται για την διοίκησή τους.

Απορρίπτουμε τις πολυπληθυσμικές κοινωνίες για πρακτικούς και φιλοσοφικούς λόγους. Πριν απ’όλα, απορρίπτουμε την έκφραση που απευθύνεται αποκλειστικά στην λειτουργία καταστάσεων εκτός του κόσμου των άμεσων ερεθισμάτων (παντελώς αποκεντρωμένη μορφή ύπαρξης). Δεν επιθυμούμε να αναλάβουμε την διοίκηση των κοινωνιών ή να οργανώσουμε νέες, επιθυμούμε μια νέα πλατφόρμα αξιών. Ζητάμε έναν κόσμο όπου κάθε ομάδα χαίρει αυτονομίας και ζει όπως αυτή επιλέγει, με όλες τις αλληλεπιδράσεις βασισμένες σε ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς, ελεύθερες και ανοιχτές, όχι εξαναγκασμένες. Ζητάμε μια ζωή που να μπορούμε να ζήσουμε, όχι μια που μας υπαγορεύεται. Η μαζική κοινωνία έρχεται σε ισχυρή αντίθεση, όχι μόνο με την αυτονομία και το άτομο, αλλά και με την γη. Απλούστατα δεν είναι ευδιατήρητη (όσον αφορά την αποκόμιση πόρων, μεταφορά και τηλεπικοινωνιακά συστήματα που είναι απαραίτητα για ένα παγκόσμιο οικονομικό σύστημα) για να υπάρξει κανείς σ’αυτήν, ή για να αντιπροτείνει εναλλακτικά σχέδια μαζικής κοινωνίας.

Και ξανά, μια ριζοσπαστική αποκεντρωμέση φαίνεται να είναι ο δρόμος προς την αυτονομία και την ύπαρξη μη ιεραρχικών και σταθερών μεθόδων επιβίωσης.

Απελευθέρωση και επανάσταση

Είμαστε όντα που μάχονται για μια βαθειά και ολοκληρωτική αποσύνδεση απ’την πολιτισμένη τάξη, αναρχικοί που επιθυμούν την αδέσμευτη ελευθερία. Πολεμάμε για απελευθέρωση, για μια αποκεντρωμένη και ασυμβιβαστη και απαράκαμπτη σχέση με το περιβάλλον και τα αγαπημένα μας πρόσωπα. Τα μοντέλα οργάνωσης προτείνουν μόνο περισσότερη γραφειοκρατία, έλεγχο και αποξένωση που ήδη εισπράττουμε απ΄το σημερινό σύστημα. Ενώ αρχικά ίσως να υπάρχει καλή πρόθεση, τα μοντέλα οργάνωσης αναπόφευκτα προέρχονται από έναν πατερναλιστικό και δύσπιστο σε εμάς συντηρητισμό που αντιφάσκει με την αναρχία.

Πραγματικές συναισθηματικές σχέσεις μπορούν να προέλθουν μόνο από την βαθιά κατανόηση του ενός και του άλλου μέσω της ισχυρής φιλικής σχέσης βασιζόμενη στην ανάγκη, όχι με σχέσεις που βασίζονται σε οργανώσεις, ιδεολογίες ή αφηρημένες ιδέες. Τυπικά, το μοντελο οργάνωσης παραμερίζει τις προσωπικές ανάγκες προς χάριν “της ευημερίας του συνόλου”, καθώς προσπαθεί να τυποποιήσει την αντίσταση και το όραμα. Από κόμματα και ιδεολογικές πλατφόρμες μέχρι ομοσπονδίες, φαίνεται πως όσο εντείνονται τα σχέδιά τους, τόσο το νόημα και η σχέση με την ζωή, μειώνεται. Οι οργανώσεις είναι απλώς μέσα σταθεροποίησης της δημιουργικότητας, ελέγχου των διαφωνιών και μείωσης των αντιεπαναστατικών που δεν συμβαδίζουν με τους υπόλοιπους (όπως διαπιστώνει η ελίτ των ηγετών τους). Τυπικά οι απόψεις τους αιωρούνται στην ποσότητα και όχι στην ποιότητα και έχουν να προσφέρουν λίγο χώρο για ελεύθερη σκέψη και δράση.

Γενικά και άτυπα, οι συναισθηματικές σχέσεις τείνουν να εκμηδενίσουν την αποξένωση που προκαλείται από αποφάσεις και διαδικασίες ενώ μειώνουν τα εμπόδια από την επιθυμία στην πράξη. Οι ίδιες σχέσεις μεταξύ ομάδων, καλό θα ήταν να παραμένουν οργανικές και προσωρινές αντί στημένες και άκαμπτες.

Ως αναρχικοί είμαστε εναντίον της κυβέρνησης, και αντιστρόφως, και κάθε είδους συνεργασίας η διαπραγμάτευσης με το κράτος (ή όποιονδήποτε θεσμό ιεραρχίας ή ελέγχου). Αυτές οι θέσεις μας καθορίζουν την συνέχιση και την κατεύθυνση της στρατηγικής μας, που ιστορικά είναι γνωστή ως επανάσταση. Αυτός ο όρος, αν και μεταλλάχθηκε, αποδυναμώθηκε και διαστρεβλώθηκε από διάφορες ιδεολογίες και αντζέντες, μπορεί ακόμα να έχει νόημα για την αναρχική αντι-ιδεολογική πρακτική. Με την λέξη επανάσταση, εννούμε την συνεχή πάλη για ριζική μεταβολή του κοινωνικού και πολιτικού προσκήνιου, για τους αναρχικούς αυτό συμαίνει καθολική αποσυναρμολόγηση. Η λέξη “επανάσταση” εξαρτάται από την κατάσταση στην οποία οδηγείται κανείς, το ίδιο φυσικά ισχύει και για μια “επαναστατική ενέργεια”. Και πάλι, για τους αναρχικούς, αυτή η δράση στοχεύει στην ολοκληρωτική διάλυση της εξουσίας. Ο ρεφορμισμός απ’την άλλη, εμπεριέχει δράσεις και στρατηγικές που στοχεύουν στην ρύθμιση, μεταβολή και επιλεκτική διατήρηση στοιχείων του παρόντος συστήματος, ουσιαστικά χρησιμοποιώντας τις μεθόδους και την φύση του ίδιου του συστήματος για την επανάσταση. Οι στόχοι και οι μέθοδοι της επανάστασης δεν μπορούν να υπαγορευτούν ή να ληφθούν μέσα απ΄το περιεχόμενο του συστήματος.

Για τους αναρχικούς, η επανάσταση και ο ρεφορμισμός αποτελούν δύο ασύμβατες μεθόδους με αντίστοιχα ασύμβατους στόχους και παρά τις αναρχοελευθεριακές προσεγγίσεις, δεν μπορούν να συνυπάρξουν. Για τους αντιπολιτισμικούς αναρχικούς, η επαναστατικλη δραστηριότητα θέτει υπό αμφισβήτηση, προκαλέι και εργάζεται προς την αποσυναρμολόγηση όλου του συστήματος του πολιτισμού. Η επανάσταση δεν είναι μια μακρυχρόνια και στιγμιαία ενέργεια στην οποία σήμερα επενδύουμε προετοιμάζοντας τον λαό, αλλά ένας τρόπος ζωής και προσέγγισης καταστάσεων.

Αντίσταση στην Μεγάλη Μηχανή

Οι αναρχικοί γενικά και οι πράσινοι αναρχικοί συγκεκριμένα, προτιμούν την άμεση δράση από συμβολικές και συμβιβασμένες μορφές αντίστασης. Ποικίλες μέθοδοι και προσεγγίσεις όπως πολιτισμική ανταρσία, σαμποτάζ, εξεγέρσεις και πολιτική βία (αν και δεν περιορίζονται σε αυτές) ήταν και παραμένουν κομμάτια του αναρχικού οπλοστάσιου. Καμία άλλη τακτική δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική στην μεταβολή της τωρινής τάξης και των υβρίδιών της, παρά μόνο τέτοιες μέθοδοι σε συνδυασμό με την συνεχή κοινωνική κριτική.

Ανταρσία στο σύστημα μπορεί να προκύψει από κάθε είδους άνθρωπο, ενώ είναι σημαντικό συστατικό της σωματικής αντίστασης. Το σαμποτάζ ήταν πάντοτε ζωτικό κομμάτι των αναρχικών δραστηριοτήτων, είτε αυτό εκφράζεται με τον αυθόρμητο βανδαλισμό (δημοσίως ή κρυφό) ή μέσω παρανόμων μυστικών συννενοήσεων και δημιουργία πυρήνων. Πρόσφατα, ομάδες όπως το Earth Liberation Front (μέτωπο απελευθέρωσης της γης), μια ριζοσπαστική οικολογική ομάδα που αποτελείται από αυτόνομους πυρήνες που στοχεύουν ενάντια σε όσους πλουτίζουν εις βάρος της περιβαλλοντικής καταστροφής, προκάλεσαν ζημιές εκατομμυρίων δολλαρίων σε επιχειρήσεις, γραφεία, τράπεζες, λατομεία και βίλλες. Αυτές οι ενέργειες που συνήθως γίνονται μέσω των εμπρησμών συνοδευόμενους από εύγλωττες προκηρύξεις, αν και δείχνουν σημάδια πολιτισμού, έχουν εμπνεύσει πολλούς άλλος να αναλάβουν δράση και αποδεικνύονται ως αποτελεσματικά μέσα, όχι μόνο γιατί φέρνουν την οικολογική καταστροφή στο επίκεντρο της προσοχής του κόσμου, αλλά δρουν και αποτρεπτικά ενάντια στους καταστροφείς της γης.

Εξεγερσιακή δραστηριότητα ή η διόγκωση μιας υπάρχουσας εξέγερσης μπορεί να προκαλέσει ένα ξέσπασμα στην κοινωνικη γαλήνη μέσα στην οποία, η αυθόρμητη οργή των ανθρώπων να πιθανόν να οδηγήσει σε κατάσταση επανάστασης. Οι αναταραχές στο Σιάτλ (Seattle) ’99 (World Trade Organization Meeting) Πράγα 2000, και Γένοβα 2001, ήταν όλα (αν και το καθένα με δικό του τρόπο) σπίθες εξέγερσης, που αν και είχαν περιορισμένους στόχους, μπορούν να θεωρηθούν ως προσπάθειες με εξεγερσιακές βλέψεις και ποιοτική απόσχιση από τον ρεφορμισμό αλλά και όλο το σύστημα υποταγής. Η πολιτική βία, που περιλαμβάνει κυρίως την στόχευση ορισμένων ατόμων που θεωρούνται υπεύθυνα λόγω της δράσης και αποφάσεών τους που οδήγησαν στην καταπίεση, φαίνεται επίσης να είναι κομμάτι της αναρχικής δράσης, όπως δείχνει η ιστορία.

Τέλος, όσον αφορά την ρηχή πραγματικότητα και το απανταχού παρών σύστημα, (κοινωνικό, πολιτικό, τεχνολογικό) οι επιθέσεις στα τεχνολογικά θεμέλια της Μεγάλης Μηχανής, είναι πάντα στις καλύτερες προθέσεις των αντιπολιτισμικών αναρχικών. Ασχέτως απ’τις προσεγγίσεις και την ένταση, οι επιθετικές ενέργειες σε συνδυασμό με μια διορατική ανάλυση του πολιτισμού, συνεχώς εντείνεται.

Η ανάγκη για κριτική

Καθώς η πορεία προς την παγκόσμια εξόντωση συνεχίζεται, καθώς η κοινωνία γίνεται πιο βλαβερή και χάνουμε όλο και περισσότερο τον έλεγχο των ζωών μας και όσο αποτυγχάνουμε να δημιουργήσουμε μια αποτελεσματική αντίσταση ενάντια στην νεκρή κουλτούρα, είναι ζωτικής σημασίας να είμαστε όσο το δυνατόν πιο κριτικοί απέναντι στα παλαιότερα “επαναστατικά” κινήματα, στην τωρινή πάλη και στα ίδια μας τα σχέδια. Δεν μπορούμε άσκοπα να επαναλαμβάνουμε τα λάθη του παρελθόντος, ή να εθελοτυφλούμε στα δικά μας αδύναμα σημεία.

Το ριζοσπαστικό περιβαλλοντικό κίνημα υποφέρει από μονολιθικές καμπάνιες και συμβολικές χειρονομίες ενώ ο αναρχικός χώρος συνεχώς μολύνεται από αριστερές και ελευθεριακές τάσεις. Και οι δύο συνεχώς διοργανώνουν ανούσιες “ακτιβιστικές” κινήσεις και σπάνια επιχειρούν να εκτιμήσουν αντικειμενικά την (αν)αποτελεσματικότητά τους. Συχνά, οι τύψεις και η αυτοθυσία τους αντί της επιθυμίας της απελευθέρωσης και ελευθερίας, είναι τα νήματα που κινούν αυτούς τους “άγιους” καθώς συνεχίζουν στο ίδιο μονοπάτι που χάραξαν οι αποτυχίες των προκατόχων τους. Η αριστερά επιμένει να είναι η ουλή της ανθρωπότητας, οι περιβαλλοντολόγοι απέτυχαν να προστατέψουν έστω και ένα τμήμα της άγριας φύσης ενώ οι αναρχικοί σπανίως έχουν κάτι προκλητικό να πουν, πόσο μάλλον να κάνουν. Ενώ κάποιοι θα διαφωνούσαν και θα απέρριπταν την κριτική γιατί είναι “διασπαστική”, οποιαδήποτε πραγματικά ριζοσπαστική προοπτική θα διέκρινε την αναγκαιότητα της κριτικής εξέτασης, ώστε να αλλάξει η ζωή και ο κόσμος που κατοικούμε.

Αυτοί που προτιμούν να συζητήσουν “μόνο μετά την επανάσταση” ώστε να διαμορφώσουν κάθε συζήτηση σε αοριστολογία και χωρίς καμία ειλικρινή κριτική, στρατηγική, τακτική και ιδέα, δεν πάνε πουθενά και απλώς μας καθυστερούν. Το πιο αναγκαίο χαρακτηριστικό ενός αναρχικού πρέπει να είναι η ικανότητά του να βάζει ερωτήματα παντού και προπαντώς στις δικές του ιδέες, πράξεις και σχέδια.

Επιρροές και αλληλεγγύη

Η πράσινη αναρχική προοπτική είναι ανοιχτή και ποικιλόμορφη, ταυτόχρονα όμως εμπεριέχει και κάποια λογική συνέχεια και θεμελιώδη στοιχεία. Έχει επηρρεαστεί από αναρχικούς, πρωτογονιστές, Λουντίτες (Luddites), εξεγερσιακούς, καταστασιακούς, σουρρεαλιστές, νιχιλιστές, οικολόγους, βιορεντζιοναλιστές (βιοκεντρικούς) φεμινιστές, διάφορες τοπικές κουλτούρες, αντιαποικειοκρατικές μάχες, το ανήμερο, το αδάμαστο και την γη.

Οι αναρχικοί συμβάλλουν στην αντιεξουσιαστική πάλη, η οποία αμφισβητεί την εξουσία σε κάθε επίπεδο, και μάχονται για πραγματικά ίσες σχέσεις και προωθούν τον συμβιωτισμό (μουτουαλισμό) στις κοινότητες. Οι πράσινοι αναρχικοί βέβαια επεκτείνουν τις ιδέες τους της έλλειψης κυριαρχίας σε κάθε είδος ζωής, όχι μόνο την ανθρώπινη, κάνοντας άλλο ένα βήμα μετά την αναρχική παραδοσιακή ανάλυση. Οι πράσινοι αναρχικοί και πρωτογονιστές, πληροφορούνται με μία προκλητική και κριτική ματιά στις καταγωγές του πολιτισμού, ώστε να κατανοήσουν τι είναι και πως φτάσαμε σε αυτό το χάλι, ώστε να αποκτήσει και πιο συγκεκριμένη κατεύθυνση το κίνημα.

Εμπνευσμένοι απ΄τους Λουντίτες, οι πράσινοι αναρχικοί αναζωογονούν την αντιτεχνολογική-αντιβιομηχανική κατεύθυνσή τους. Οι καταστασιακοί, συνδυάζουν μια προοπτική που δέχεται όχι μόνο την διάφανη κριτική, αλλά αναγνωρίζουν και επιτίθονται αυθόρμητα σε θεσμούς του πολιτισμού που, εκ φύσεώς του, δεσμεύουν την ελευθερία και επιθυμία. Οι αντιπολιτισμικοί αναρχικοί χρωστούν πολλά στους καταστασιακούς και την κριτική τους για την εμπορική κοινωνία της αποξένωσης απ’την οποία μπορούμε να απομακρυνθούμε φτάνοντας στα όνειρα και τις ανεπηρρέαστες επιθυμίες μας.

Η άρνηση του νιχιλισμού να αποδεχτεί οποιοδήποτε στοιχείο της τωρινής πραγματικότητας κατανοέι πλήρως την ασχήμια αυτής της κοινωνίας και προσφέρει στους πράσινους αναρχικούς μια στρατηγική που δεν απαιτεί απλώς την προσφορά οράματος στην κοινωνία αλλά συγκεντρώνεται στην διάλυσή της. Οι οικολόγοι, παρά τις τάσεις μισανθρωπισμού, γεμίζει την πράσινη αναρχική προοπτική με την αναγνώριση πως η ευημερία και η άνθηση της ζωής είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την συνειδητοποίηση της της αξίας του μη-ανθρώπινου κόσμου. Η εκτίμηση των οικολόγων για τον πλούτο και την ποικιλία της ζωής συνεισφέρει στην κατανόηση η σημερινή ανθρώπινη παρεμβολή με τον μη ανθρώπινο κόσμο είναι καταπιεστική και υπερβολική, με την κατάσταση να χειροτερεύει συνεχώς.

Οι βιορεντζιοναλιστές επικεντρώνονται στην ζωή εντός της βιολογικής ζώνης του ατόμου και την σύνδεσή του με την γη, νερό, κλίμα, φυτά, ζώα και άλλα στοιχεία της βιοποικιλότητας μιας περιοχής/ζώνης. Οι φεμινιστές συνέβαλλαν με την αποσαφήνιση της ρίζας, δυναμικής, προτάσεων και πραγματικότητα του πατριαρχισμού, όπως επίσης και τις επιτπώσεις του στην γη, στην γυναίκα συγκεκριμένα, και στην ανθρωπότητα γενικότερα. Πρόσφατα, ο καταστροφικός αποχωρισμός των ανθρώπων από την γη (πολιτισμός) εκφράστηκε πιο καθαρά και έντονα απ΄τους οικολόγους φεμινιστές.

Αντιπολιτισμικοί αναρχικοί έχουν φανερά επηρρεαστεί απ’τις διάφορες τοπικές κουλτούρες και την φυσιολατρική ιστορία των ιθαγενών, ακόμα και αυτών που ήδη επιβιώνουν. Ενώ συνεχώς μαθαίνουμε και ενσωματώνουμε νέες καλοστεκούμενες τεχνικές επιβίωσης και υγειέστερους τρόπους αλληλεπίδρασης με την ζωή, είναι σημαντικό να μην ισοπεδώνουμε και να γενικεύουμε τους ιθαγενείς και την κουλτούρα τους, να σεβόμαστε και να κατανοούμε την διαφορετικότητα χωρίς να κάνουμε πολιτισμικές διακρίσεις. Αλληλεγγύη, υποστήριξη και προσπάθειες να εμπεδώσουμε τις αντιαποικειοκρατικές μάχες των ντόπιων που ήταν το πρώτο μέτωπο κατά του πολιτισμού, είναι απαραίτητα συστατικά ώστε να αποσυναρμολογήσουμε την μηχανή του θανάτου. Είναι επίσης σημαντικό να αναγνωρίσουμε πως όλοι εμείς, από κάποια καμπή της ιστορίας μας, καταγώμαστε από ανθρώπους της γης που αποσυνδεθήκανε βίαια απ’την φύση, και για αυτό τον λόγο έχουμε όλοι μια θέση στην μάχη κατά της αποικειοκρατίας. Επίσης εμπνευστήκαμε απ’το αδάμαστο στοιχείο αυτών που ξέφυγαν απ’την εξοικείωση και επέστρεψαν στο φυσικό τους στοιχείο. Και φυσικά όλα τα ανήμερα όντα που συντελούν αυτόν τον πανέμορφο μπλε και πράσινο οργανισμό που αποκαλούμε πλανήτη Γη.

Εξίσου σημαντικό είναι να θυμόμαστε πως ενώ πολλοί πράσινοι αναρχικοί έχουν κοινές πηγές έμπνευσης, η πράσινη αναρχία είναι κάτι το προσωπικό για τον καθένα που μπορεί να συσχετιστεί με αυτές τις θεωρίες και δράσεις. Η προοπτικές του ατόμου που αποκομίζονται απ’την ίδια του την ζωή εντός της νεκρής κουλτούρας (πολιτισμός) δίπλα στις επιθυμίες του ατόμου που ξεφεύγουν απ΄την εξημέρωση, είναι το πιο ζωντανό και σημαντικό στοιχείο στην διαδικάσια επαναφοράς στην φύση.

Επιστροφή στην φύση και επανασύνδεση

Για τους περισσότερους πράσινους/αντιπολιτισμικούς/πρωτογονιστές αναρχικούς, η επιστροφή στην φύση είναι ένα το σχέδιο της ζωής τους. Δεν περιορίζονται στην διανόηση και την άσκηση κάποιων πρωτόγονων τεχνικών, αντιθέτως είναι μια βαθειά κατανόηση των ορατών τρόπων εξημέρωσης, και αποκοπής απ’τους εαυτούς μας, μεταξύ μας, από τον κόσμο και από την τεράστια προσπάθεια να γίνουμε πάλι ένα. Η προσπάθεια για επαναφορά στην φύση έχει ένα έμπρακτο κομμάτι όμως, που έχει να κάνει κυρίως με την επανάκτηση κάποιων ικανοτήτων και την ανάπτυξη μεθόδων για μια σταθερή συμβίωση, περιλαμβάνοντας τρόπους εύρεσης τροφής, στέγασης και θεράπευσης με φυτά, ζώα και οποιοδήποτε υλικό εκκρίνεται φυσιολογικά στην περιοχή μας. Επίσης περιλαμβάνει την διάλυση την φύση, θεμέλια και ιδεολογική πλατφόρμα του πολιτισμού.

Η επιστροφή στην φύση έχει και το ψυχικό μέρος της, που περιλαμβάνει την θεραπεία μας από τις βαθειές ουλές 10.000 ετών, πως να ζούμε μαζί και χωρίς ιεραρχίες σε μη καταπιεστικές κοινότητες, όπως επίσης η αποφόρτιση απ’τις μνήμες και εμπειρίες εξημέρωσης ώστε να μην επηρρεάζουν την συμπειφοράς μας. Η επιστροφή στην φύση απαιτεί να μπουν σε πρώτη προτεραιότητα τα ερεθίσματα και το πάθος πάνω απ΄τους συμβιβασμούς και την αποξένωση, την αναθεώρηση της δυναμικής και κάθε άποψης της πραγματικότητας, επανασύνδεση με την αδάμαστη οργή μας για την προστασία της ζωής μας και την μάχη για μια απελευθερωμένη ύπαρξη, αναπτύσσοντας μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην διαίσθηση και επανασύνδεση με το ένστικτό μας, η επανάκτηση της ισορροπίας που καταστράφηκε μετά από χιλιάδες χρόνια πατριαρχικού ελέγχου και εξημέρωσης.

Η επαναφορά στην φύση είναι η διαδικασία απεξάρτησης απ’τον πολιτισμό.

Η συνέντευξη αυτή περιλαμβάνεται στο βιβλίο “RADICAL PRIORITIES” που αποτελεί συλλογή άρθρων και συνεντεύξεων του Ν. Τσόμσκυ. Η συνέντευξη του Νόαμ Τσόμσκυ πρωτοεκδόθηκε στην Αθήνα τον Γενάρη του 1988 από τις Αυτόνομες Εκδόσεις, σε μετάφραση από το αγγλικό πρωτότυπο της Λήδας Πομόνη. Ξανακυκλοφόρησε το Φθινόπωρο του 1996 από τις εκδόσεις για μια Ελευθεριακή Κουλτούρα, που είχαν και την τεχνική επιμέλεια της παρούσας έκδοσης. Καθηγητή Τσόμσκυ, ίσως θα έπρεπε στην αρχή να προσδιορίσουμε τι δεν εννοείται με τον αναρχισμό – εξ’ άλλου η λέξη αναρχία κατάγεται από την ελληνική κατά γράμμα έννοια της απουσίας κυβέρνησης. Αυτοί που μιλούν για αναρχία ή για αναρχισμό σαν σύστημα πολιτικής φιλοσοφίας, πιθανώς δεν εννοούν μόνο ότι η εξουσία, όπως την αντιλαμβανόμαστε σήμερα, θα πάψει ξαφνικά να υπάρχει από την επόμενη πρωτοχρονιά, ότι δηλαδή θαπάψουν να υπάρχουν αστυνομία, οδικοί κανόνες, νόμοι, φοροεισπράκτορες, ταχυδρομεία κ.λ.π.. Ίσως να σημαίνει κάτι πολύ πιο περίπλοκο απ’ αυτό. Σε ορισμένα από τα παραπάνω σημεία συμφωνώ, σε άλλα όμως όχι. Μπορεί βέβαια να εννοούν, και πολύ καλά κάνουν, όχι αστυνομία, αλλά δεν νομίζω ότι ισχύει το ίδιο και για τους οδικούς κανόνες. Όμως προτείνω ν’ αρχίσουμε λέγοντας ότι αν και ο όρος αναρχισμός καλύπτει ένα ολόκληρο φάσμα πολιτικών ιδεών, προτιμώ να τον σκέφτομαι όπως η ελευθεριακή αριστερά και απ’ αυτή την οπτική γωνία μπορεί να θεωρηθεί σαν ένα είδος εθελούσίου σοσιαλισμού, δηλαδή, όπως ο ελευθεριακός σοσιαλιστής, αναρχοσυνδικαλιστής ή αναρχοκομμουνιστής, ακολουθώντας την παράδοση του Μπακούνιν, του Κροπότκιν και άλλων. Αυτοί είχαν στο μυαλό τους μια εξαιρετικά οργανωμένη κοινωνία, αλλά με βάση τις οργανικές μονάδες, τις οργανικές κοινότητες, και μ’ αυτό γενικά εννοούσαν το χώρο δουλειάς και τη γειτονιά. Απ’ αυτές τις δύο βασικές μονάδες και μέσα αποομοσπονδιακές ρυθμίσεις, είναι δυνατό να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο είδος κοινωνικής οργάνωσης, εθνικό κι ακόμα διεθνές σε έκταση. Η δε λήψη των αποφάσεων θα γίνεται πάνω σε μια ουσιαστική κατεύθυνση από αντιπροσώπους που ανήκουν στην οργανική κοινότητα από την οποία προέρχονται, στην οποία επιστρέφουν και στην οποία στην πραγματικότητα ζουν. Δεν μιλάμε λοιπόν για μια κοινωνία χωρίς κυβέρνηση, όσο για μια κοινωνία όπου η πρωταρχική πηγή εξουσίας ξεκινά από κάτω προς τα πάνω, κι όχι από πάνω προς τα κάτω. Αντιθέτως, η κοινοβουλευτική δημοκρατία όπως στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βρετανία, αν και τελικά αποφασίζουν οι ψηφοφόροι, πρέπει να θεωρηθεί σαν ένα πρότυπο της εξουσίας από τα πάνω προς τα κάτω. Οι αναρχικοί αυτής της σχολής, θα κατέκριναν το πολίτευμα αυτών των χωρών για δύο λόγους. Κατ’ αρχήν γιατί εδώ υπάρχει ένα μονοπώλιο δύναμης συγκεντρωμένο στο κράτος και δεύτερο και σοβαρότερο γιατί η κοινοβουλευτική δημοκρατία περιορίζεται στη πολιτική σφαίρα και με κανένα σοβαρό τρόπο δεν επεμβαίνει στο οικονομικό. Οι αναρχικοί που ακολουθούν αυτή την παράδοση, θεωρούσαν πάντοτε ότι ο δημοκρατικός έλεγχος της παραγωγικής ζωής ενός ατόμου βρίσκεται στον πυρήνα οποιασδήποτε σοβαρής ανθρώπινης απελευθέρωσης, ή για τον ίδιο λόγο, οποιασδήποτε σημαντικής δημοκρατικής πρακτικής. Αυτό σημαίνει ότι όσο τα άτομα είναι υποχρεωμένα να νοικιάζονται στην αγορά αυτών που θέλουν να τους προσλάβουν, όσο ο ρόλος τους στην παραγωγή παραμένει απλώς αυτός των βοηθητικών οργάνων, τότε υπάρχουν εντυπωσιακά στοιχεία εξαναγκασμού και καταπίεσης, που περιορίζουν κάθε λόγο και νόημα για δημοκρατία. Στην ιστορία υπάρχουν παραδείγματα κάποιας αξιόλογης κλίμακας κοινωνιών που μπόρεσαν να προσεγγίσουν τα αναρχικά ιδανικά; Υπάρχουν μικρές κοινωνίες, λίγες στον αριθμό, που πιστεύω ότι τα κατάφεραν πολύ καλά, καθώς και αρκετά παραδείγματα αντιεξουσιαστικών επαναστάσεων σε μεγάλη κλίμακα, που στη βάση τους ήταν αναρχικές. Σχετικά με τις μικρές κοινωνίες που διατητήθηκαν για μεγάλο χρονικό διάστημα νομίζω ότι το πιο δραματικό παράδειγμα είναι τα ισραηλινά κιμπούτς, που για μακρά περίοδο πράγματι οικοδομήθηκαν πάνω σε αναρχικές αξίες: αυτοδιεύθυνση, άμεσος εργατικός έλεγχος, ενσωμάτωση της γεωργίας, προσωπική συμμετοχή στην αυτοδιεύθυνση. Και μπορώ να πω, ότι η επιτυχία τους ήταν εξαιρετική σε σχέση με οποιοδήποτε μέτρο μπορεί κανείς να επιβάλλει. Ίσως όμως να ήταν και να παραμένουν ακόμα στο πλαίσιο ενός τυπικού κράτους, που εγγυάται συγκεκριμένες βασικές σταθερές. Δεν ήταν όμως πάντα έτσι και η ιστορία τους είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα. Στο πλαίσιο του τυπικού κράτους βρίσκονται από το 1948. Μέχρι τότε όμως βρίσκονταν μέσα στο πλαίσιο του αποικιακού περιβόλου και υπήρχε μια υπόγεια, σε μεγάλο βαθμό συνεργατική κοινωνία, που στην πραγματικότητα δεν αποτελούσε μέρος του συστήματος των βρετανικών εντολών αλλά λειτουργούσε έξω απ’ αυτό. Στη συνέχεια επέζησε με την εγκαθίδρυση του κράτους, αν και βέβαια εντάχθηκε σ’ αυτό και κατά τη γνώμη μου αλλοιώθηκε σημαντικά ο αντιεξουσιαστικός χαρακτήτας της μέσα απ’ αυτή, αλλά και από άλλες διαδικασίες, μοναδικές στην ιστορία αυτού του χώρου που δεν χρειάζεται να εξετάσουμε. Ωστόσο, νομίζω ότι είναι ένα ενδιαφέρον πρότυπο λειτουργικών αντιεξουσιαστικών θεσμών που έχει σχέση με προχωρημένες βιομηχανικές κοινωνίες, με τέτοιο τρόπο που δεν έχουν πολλά παραδείγματα που ανήκουν στο παρελθόν. Η επανάσταση του 1936 στην Ισπανία αποτελεί το καλύτερο, απ’ όσα ξέρω, παράδειγμα μιας πραγματικά εκτεταμένης αναρχικής επανάστασης. Το μεγαλύτερο μέρος της χώρας καλύφθηκε από ένα εμπνευσμένο αναρχικό κίνημα, που συμπεριέλαβε τους εργάτες και τους αγρότες σε σημαντικές περιοχές και αναπτύχθηκε με ένα τρόπο που φαινομενικά μοιάζει αυθόρμητος. Αν όμως εξετάσουμε τις ρίζες του, θα δούμε ότι βασίστηκε σε περίπου τρεις γενιές πειραματισμού, σκέψης και δουλειάς, που σαν αποτέλεσμα είχαν την εξάπλωση των αναρχικών ιδεών σε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού αυτής της προβιομηχανικής – αν και όχι τελείως προβιομηχανικής – χώρας. Κι αυτό είχε σημαντική επιτυχία σε σχέση με ανθρώπινα ή άλλα οικονομικά μέτρα. Δηλαδή η παραγωγή συνεχίστηκε αποτελεσματικά οι εργάτες στα χωράφια και τα εργοστάσια απέδειξαν ότι είναι ικανοί να χειρίζονται τις δικές τους υποθέσεις χωρίς εξαναγκασμούς απο τα πάνω, αντίθετα μ’ αυτά που ήθελαν να πιστεύουν πολλοί σοσιαλιστές, κομμουνιστές, φιλελεύθεροι και άλλοι, και τελικά κανείς δεν είναι σε θέση να πει τι θα μπορούσε να είχε συμβεί. Αυτή η αναρχική επανάσταση απλώς καταστράφηκε βιαίως, πιστεύω ότι όσο ήταν ζωντανή είχε τεράστια επιτυχία και σε πολλούς τομείς είναι μια εμπνέουσα μαρτυρία για την ικανότητα των φτωχών εργατών να οργανώνουν και να χειρίζονται τις υποθέσεις τους με εξαιρετική επιτυχία, χωρίς εξαναγκασμό και έλεγχο. Η σχέση της ισπανικής εμπειρίας με μια προχωρημένη βιομηχανική κοινωνία, μπορεί να αμφισβητηθεί μόνο στις λεπτομέρειες. Είναι ξεκάθαρο ότι η θεμελιώδης ιδέα του αναρχισμού είναι η πρωτοκαθεδρία του ατόμου- όχι απαραίτητα απομονωμένου, αλλά μαζί με άλλα άτομα-και η πραγμάτωση της ελευθερίας του. Κατά κάποιο τρόπο, αυτό μοιάζει τρομακτικά με τις ιδρυτικές ιδέες των HΠΑ. Τι είναι αυτό σχετικά με την εμπειρία απο την Αμερική, που έκανε την ελευθερία, όπως χρησιμοποιείται σ’ αυτή την παράδοση, να μοιάζει όχι μόνο ύποπτη αλλά πραγματικά μια φθαρμένη φράση στη σκέψη πολλών αναρχικών και ελευθεριακών στοχαστών όπως εσείς; Κατ’ αρχήν επιτρέψτε μου να πω ότι δεν θεωρώ τον εαυτό μου αναρχικό στοχαστή. Ας πούμε ότι είμαι ένας παράγωγος περιηγητής σύντροφος. Οι αναρχικοί στοχαστές αναφέρονται διαρκώς και πολύ ευνοϊκά στην αμερικανική εμπειρία και στο ιδανικό της δημοκρατίας του Τζέφερσον. Η γενική ιδέα του Τζέφερσον είναι ότι η καλύτερη κυβέρνηση είναι αυτή που κυβερνά λιγότερο, ενώ ο Θορώ προσθέτει σ’ αυτό ότι η καλύτερη κυβέρνηση είναι αυτή που δεν κυβερνά καθόλου, κάτι που στη σύγχρονη εποχή επαναλαμβάνεται συχνά από τους αναρχικούς. Παρ’ όλα αυτά, το ιδανικό της δημοκρατίας του Τζέφερσον, αφήνοντας το ότι επρόκειτο για μια κοινωνία σκλάβων, αναπτύχθηκε σ’ ένα κατ’ ουσία προκαπιταλιστικό σύστημα, δηλαδή σε μια κοινωνία που δεν υπήρχε ούτε μονοπωλιακός έλεγχος, ούτε σημαντικές εστίες ιδιωτικής εξουσίας. Αυτό μας προτρέπει να πάμε πίσω και να διαβάσουμε σήμερα μερικά κλασσικά ελευθεριακά κείμενα. Ο Βίλχελμ φον Χούμπολτ στην ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ το 1792, ένα σημαντικό και κλασσικό ελευθεριακό κείμενο απο το οποίο σίγουρα εμπνεύστηκε ο Μιλλ, δεν αναφέρεται καθόλου στην αναγκαιότητα αντίστασης στην ιδιωτική συγκέντρωση εξουσίας, αλλά μιλάει περισσότερο για την ανάγκη αντίστασης στην επέμβαση της καταναγκαστικής εξουσίας του κράτους. Κι αυτό το βρίσκει κανείς στην πρώιμη αμερικανική παράδοση. Ο λόγος όμως είναι ότι αυτό ήταν το μοναδικό είδος εξουσίας που υπήρχε. Ο Χούμπολτ δηλαδή θεωρεί δεδομένο ότι τα άτομα είναι απολύτως ισοδύναμα ως προς την ιδιωτική τους ισχύ, ότι η μόνη ανισορροπία εξουσίας βρίσκεται στο συγκεντρωτικό απολυταρχικό κράτος και ότι η ατομική ελευθερία πρέπει να στρέφεται διαρκώς εναντίον της διείσδυσής του- του κράτους και της εκκλησίας. Σ’ αυτά πιστεύει ότι πρέπει κανείς να αντιστέκεται. Τώρα, όταν μιλά παραδείγματος χάρη για την ανάγκη ελέγχου της δημιουργικής ζωής κάποιου, όταν επικρίνει την αλλοτρίωση της εργασίας που προκύπτει από τον καταναγκασμό, ή ακόμη και από την καθοδήγηση στη δουλειά κάποιου, παρά από την αυτοδιεύθυνση του, δίνει μια αντικρατική ή αντιθεοκρατική ιδεολογία. Αλλά οι ίδιες αρχές εφαρμόζουν πολύ καλά στην καπιταλιστική βιομηχανική κοινωνία που προέκυψε μετά. Και πιστεύω ότι ο Χούμπολτ εάν έμενε συνεπής θα κατέληγε ελεθεριακός σοσιαλιστής. Όλα αυτά όμως υπονοούν ότι υπάρχει κάτι έμφυτα προβιομηχανιό σχετικά με τη εφαρμογή των ελευθεριακών ιδεών – ότι προϋποθέτουν απαραιτήτως μια μάλλον αγροτική κοινωνία, στην οποία τεχνολογία και παραγωγή είναι απολύτως απλές και η οικονομική οργάνωση τείνει να είναι τοπικής και μικρής κλίμακας και προσδιορισμένη. Λοιπόν, αυτό θα το χωρίσω σε δύο ερωτήματα: α) τί πιστεύουν οι αναρχικοί και β) ποια είναι η δική μου θέση πάνω σ’ αυτό. Σχετικά με τις αντιδράσεις των αναρχικών, αυτές είναι δύο ειδών: Υπήρξε μια αναρχική παράδοση – και σαν αντιπροσωπευτική αναφέρω αυτή του Κροπότκιν – που περιελάμβανε πολλά στοιχεία του χαρακτήρα που περιέγραψες. Υπάρχει όμως και μια άλλη, που εξελίχθηκε μέχρι τον αναρχοσυνδικαλισμό, που απλώς θεωρεί τις αναρχικές ιδέες σαν την κατάλληλη μέθοδο οργάνωσης για μια εξαιρετικά περίπλοκη, εξελιγμένη βιομηχανική κοινωνία. Αυτή η τάση στον αναρχισμό απορροφά ή τουλάχιστον είναι στενά συνδεδεμένη με εκείνη τη μαρξιστική αριστερά που συναντά κανείς στα κομμουνιστικά συμβούλια, αυτά που αναπτύχθηκαν σύμφωνα μετην παράδοση της Λούξεμπουργκ και που αργότερα αντιπροσώπευσαν θεωρητικοίμαρξιστές όπως ο ’ντον Πάνεκουκ, ο οποίος ανέπτυξε ολόκληρη θεωρία για τα εργατικά συμβούλια στη βιομηχανία, όντας ο ίδιος επιστήμονας και αστρονόμος, μέρος δηλαδή του βιομηχανικού κόσμου. Ποια λοιπόν απ’ αυτές τις δύο απόψεις είναι σωστή; Οι αναρχικές αντιλήψεις πρέπει να ανήκουν απαραιτήτως στη προβιομηχανική φάση της ανθρώπινης κοινωνίας, ή μήπως ο αναρχισμός είναι ο λογικός τρόπος οργάνωσης για μια προχωρημένη βιομηχανική κοινωνία; Προσωπικά πιστεύω ότι η δεύτερη είναι η σωστή. Η εκβιομηχάνιση και η τεχνολογική πρόοδος δημιουργούν δυνατότητες για μια αυτοδιεύθυνση ευρείας κλίμακας, που απλώς δεν υπήρχαν σε μια πρώιμη περίοδο. Αυτή ακριβώς είναι η λογική μέθοδος για μια εξελιγμένη και περίπλοκη βιομηχανική κοινωνία, όπου οι εργάτες θα είναι κύριοι των άμεσων υποθέσεων τους, της διεύθυνσης και του ελέγχου του εργαστηρίου, όπως ότι θα παίρνουν ουσιαστικές αποφάσεις για τη δομή της οικονομίας, τους κοινωνικούς θεσμούς, τον περιφερειακό αλλά και περαιτέρω σχεδιασμό. Προς το παρόν οι θεσμοί δεν τους επιτρέπουν να ελέγχουν τις απαραίτητες πληροφορίες ή να έχουν τη σχετική παιδεία για την κατανόηση αυτών των θεμάτων. Ο αυτοματισμός θα ήταν μια διέξοδος. Ένα μεγάλο μέρος από τη δουλειά που απαιτείται για να κρατηθεί η κοινωνική ζωή σε αξιοπρεπές επίπεδο, μπορεί να ανατεθεί στις μηχανές -τουλάχιστον στην αρχή – έτσι ώστε οι άνθρωποι να μπορούν ελεύθεροι να αναλάβουν το είδος της δημιουργικής εργασίας, κάτι που μπορεί αντικειμενικά να ήταν αδύνατο στα πρώτα στάδια της βιομηχανικής επανάστασης. Πριν συνεχίσουμε με το θέμα των οικονομικών σε μια αναρχική κοινωνία, θα ήθελα να περιγράψετε με περισσότερες λεπτομέρειες την πολιτική σύσταση μιας τέτοιας κοινωνίας, όπως θα τη βλέπατε στις σημερινές συνθήκες. Θα υπάρχουν, παραδείγματος χάρη, πολιτικά κόμματα; Τι είδους υπόλοιπα κυβερνητικής μορφής θα παρέμεναν; Ας περιγράψω αυτό που πιστεύω ότι είναι μια ατελής σύμβαση κι αυτό που ουσιαστικώς, κατά τη γνώμη μου, είναι το σωστό. Αρχίζοντας με τους δύο τύπους της άμεσης οργάνωσης και του ελέγχου – δηλαδή οργάνωση και έλεγχος στο χώρο δουλειάς και στην κοινότητα – μπορεί κανείς να φανταστεί ένα δίκτυο εργατικών συμβουλίων και σε υψηλότερο επίπεδο, αντιπροσώπευση στα εργοστάσια, στους διάφορους κλάδους της βιομηχανίας ή στις συντεχνίες, και από εκεί στις γενικές συνελεύσεις των εργατικών συμβουλίων, που μπορεί να έχουν περιφερειακό, εθνικό ή διεθνή χαρακτήρα. Από μια άλλη οπτική γωνία, μπορούμε να σχεδιάσουμε ένα σύστημα κυβέρνησης που να περιλαμβάνει τοπικές συνελεύσεις – πάλι μέσα από μια περιφερειακή ομοσπονδία, που να ασχολούνται με ζητήματα τοπικά, με συντεχνίες, βιομηχανίες, εμπόριο κλπ, σ’ ένα επίπεδο εθνικό ή ευρύτερο μέσα από ομοσπονδίες κλπ. Πώς όμως όλα αυτά θα εξελιχθούν και θα ολοκληρωθούν και πότε είναι απαραίτητα και τα δύο ή μόνο το ένα, αυτά είναι θέματα που έχουν απασχολήσει και έχουν συζητηθεί από θεωρητικούς του αναρχισμού και υπάρχουν πολλές προτάσεις. Εγώ δεν αισθάνομαι σίγουρος για να πάρω θέση απέναντι σ’ αυτά τα θέματα, που πρέπει να μελετηθούν βαθύτερα. Δεν θα γίνονται όμως άμεσες εθνικές εκλογές, ούτε θα υπάρχουν πολιτικά κόμματα οργανωμένα παντού, όπως άλλοτε. Γιατί κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε πιθανώς ένα είδος κεντρικής εξουσίας, γεγονός που δεν συμβαδίζει με τη γενική ιδέα του αναρχισμού. Όχι, σύμφωνα με την ιδέα του αναρχισμού είναι η αντιπροσώπευση της εξουσίας είναι ελάχιστη και αυτοί που συμμετέχουν σε οποιοδήποτε επίπεδο κυβέρνησης, θα πρέπει να απευθύνονται άμεσα στην οργανική κοινότητα που ζουν. Μάλιστα, η κατάσταση θα ήταν άριστη αν η συμμετοχή σε κάποιο κυβερνητικό επίπεδο ήταν προσωρινή και τμηματική, πράγμα που σημαίνει ότι τα μέλη ενός εργατικού συμβουλίου, που για κάποιο χρονικό διάστημα καθήκον τους είναι να παίρνουν αποφάσεις επειδή άλλα άτομα λόγω έλλειψης χρόνου δεν μπορούν θα πρέπει παράλληλα να συνεχίζουν τη δουλειά τους, σαν μέρος του χώρου δουλειάς ή της γειτονιάς στην οποία ανήκουν. Όσο για τα πολιτικά κόμματα, δεν νομίζω ότι μια αναρχική κοινωνία θα εμπόδιζε αποφασιστικά τη δημιουργία τους. Εξάλλου ο αναρχισμός βασιζόταν πάντα στην ιδέα ότι κάθε σύστημα νορμών που επιβάλλεται στην κοινωνική ζωή, όχι μόνο περιορίζει αλλά και υποτιμά την ενεργητικότητα και τη ζωτικότητα της, και ότι όλες οι μορφές νέων δυνατοτήτων εθελοντικής οργάνωσης μπορούν να εξελιχθούν σ’ αυτό το υψηλότερο επίπεδο υλικής και πνευματικής κουλτούρας. Πρέπει όμως και είναι δίκαιο να το πούμε, ότι η αναρχική οργάνωση της κοινωνίας θα αποτύχει αν τα πολιτικά κόμματα θεωρούνται απαραίτητα. Όπου υπάρχει άμεση συμμετοχή στην αυτοδιεύθυνση, σε οικονομικές και κοινωνικές υποθέσεις, τότε οι φατρίες, οι διαφωνίες, οι διαφορές συμφερόντων, ιδεών και γνωμών, οι οποίες θα πρέπει να γίνονται αποδεκτές και να καλλιεργούνται, θα εκφράζονται σε οποιαδήποτε απ’ αυτά τα επίπεδα. Κατά τη γνώμη μου η πολυπλοκότητα του συμφέροντος και της ζωής του ανθρώπου δεν πρέπει να εντάσσεται σ’ αυτό το σχήμα. Τα κόμματα εκπροσωπούν βασικά τα συμφέροντα των τάξεων και οι τάξεις θα πρέπει να εξαφανιστούν ή να ξεπεραστούν σε μια τέτοια κοινωνία. Μια τελευταία ερώτηση σχετικά με την πολιτική οργάνωση: δεν υπάρχει κίνδυνος μ’ αυτό το είδος ιεραρχικής σειράς συνελεύσεων και ημι -κυβερνητικής δομής, χωρίς άμεσες εκλογές, το κεντρικό σώμα ή αυτό που κατά κάποιο τρόπο βρίσκεται στην κορυφή αυτής της πυραμίδας, να απομακρυνθεί από τον κόσμο της βάσης; Κι αφού θα πρέπει να έχει κάποιες εξουσίες, αν πρόκειται ν’ αντιμετωπίσει διεθνείς υποθέσεις και ίσως ακόμα να ελέγχει τις ένοπλες δυνάμεις ή κάτι τέτοιο, δεν υπάρχει κίνδυνος να ανταποκρίνεται λιγότερο δημοκρατικά απ’ ότι το υπάρχον καθεστώς; Είναι πολύ σημαντικό για οποιαδήποτε ελευθεριακή κοινωνία να μπορεί να αναστέλλει μια τέτοια πιθανή εξέλιξη την οποία θα έπρεπε να εμποδίσουν οι καταλλήλως σχεδιασμένοι θεσμοί. Και πιστεύω όμως πως κάτι τέτοιο είναι δυνατό. Προσωπικά δεν έχω πειστεί ότι η συμμετοχή στην κυβέρνηση είναι δουλειά πλήρους απασχόλησης. Θα μπορούσε να είναι σε μια παράλογη κοινωνία όπου όλα τα προβλήματα οφείλονται στην παράλογη φύση των θεσμών. Αλλά σε μια εξελιγμένη βιομηχανική κοινωνία, που λειτουργεί κατάλληλα και έχει οργανωθεί πάνω σεελευθεριακές αξίες, η λήψη των αποφάσεων από τα διάφορα αντιπροσωπευτικά σώματα είναι μερική απασχόληση που θα πρέπει να περιστρέφεται μέσα σ’ όλη την κοινότητα και επιπλέον να γίνεται από άτομα που συνεχίζουν να συμμετέχουν με τη δική τους άμεση δράση. Ας υποθέσουμε ότι η κυβέρνηση είναι μια λειτουργία ισότιμη με την παραγωγή χάλυβα. Αν αυτό αληθεύει – κάτι που είναι θέμα εμπειριών που πρέπει να οριστούν, δεν μπορεί να παραμένει αφηρημένο – τότε θα πρέπει και η κυβέρνηση να οργανώνεται βιομηχανικά απλώς σαν ένας κλάδος της βιομηχανίας, με εργατικά συμβούλια, αυτοδοκυβέρνηση και συμμετοχή σε ευρύτερες συνελεύσεις. Αυτό ακριβώς έγινε στα εργατικά συμβούλια που αναπτύχθηκαν αυθόρμητα εδώ και εκεί – παραδείγματος χάρη στην ουγγρική επανάσταση το 1956. Εκεί υπήρχε ένα εργατικό συμβούλιο κρατικών υπαλλήλων με βιομηχανικά χαρακτηριστικά, οργανωμένο σαν ένας άλλος κλάδος της βιομηχανίας. Κάτι τέτοιο είναι δυνατό και θα έπρεπε ή θα μπορούσε να αποτελεί φραγμό για τη δημιουργία μιας απομακρυσμένης, καταναγκαστικής γραφειοκρατίας την οποία οι αναρχικοί φυσικά φοβούνται. Αν όμως εξακολουθήσει να υπάρχει ανάγκη για αυτοάμυνα, από την περιγραφή σας δεν μπορώ να καταλάβω πως ο έλεγχος του συστήματος των αντιπροσωπευτικών συμβουλίων σε διάφορα επίπεδα από κάτω προς τα πάνω, μπορεί να είναι αποτελεσματικός σε μια οργάνωση τόσο δυνατή αλλά και απαραιτήτως καταρτισμένη τεχνικά όπως παραδείγματος χάρη το Πεντάγωνο. Κατ’ αρχήν, ας γίνουμε περισσότερο ακριβείς με την ονοματολογία. Όπως γίνεται συνήθως, αναφέρθηκες στο Πεντάγωνο σαν οργανισμό άμυνας. Το 1947, το προηγούμενο υπουργείο πολέμου – το αμερικανικό υπουργείο που ασχολείτο με τον πόλεμο και μέχρι τότε ονομαζόταν ειλικρινώς υπουργείο πολέμου – άλλαξε όνομα και έγινε υπουργείο αμύνης. Ήμουν φοιτητής τότε κι όπως όλοι ήξερα ότι αυτό σήμαινε πως σε οποιοδήποτε βαθμό ο αμερικανικός στρατός είχε εμπλακεί στο παρελθόν σε θέματα άμυνας – και εν μέρη είχε – κάτι τέτοιο δεν ίσχυε πια. Από τη στιγμή που ονομάστηκε υπουργείο άμυνας θα ήταν ένα τμήμα μόνο για επιθέσεις, τίποτα άλλο. Με την αρχή να μην πιστεύεις τίποτα μέχρι να διαψευσθεί επισήμως. Σωστά. Παρομοίως με τον τρόπο που ο Όργουελ είχε συλλάβει τη φύση του σύγχρονου κράτους και εδώ έχουμε αυτό ακριβώς. Το Πεντάγωνο με τίποτα δεν είναι τμήμα για άμυνα. Δεν προστάτευσε ποτέ τις ΗΠΑ από κανέναν. Έργο του ήταν να διευθύνει επιθέσεις και νομίζω ότι ο λαός της Αμερικής θα ζούσε πολύ καλύτερα χωρίς αυτό γιατί σίγουρα δεν το χρειάζεται για άμυνα. Η παρέμβαση του στα διεθνή θέματα δεν ήταν ποτέ – το “ποτέ” βέβαια είναι σκληρή κουβέντα αλλά δεν είναι εύκολο εδώ να μιλήσεις με ακρίβεια – η χαρακτηριστική τοποθέτησή του για την ενίσχυση της ελευθερίας ή της προστασίας του κόσμου κλπ. Δεν είναι αυτός ο ρόλος του ογκώδους στρατιωτικού μηχανισμού που ελέγχει το υπουργείο αμύνης. Οι στόχοι του είναι δύο – και οι δύο εντελώς αντικοινωνικοί. Ο πρώτοος είναι η διατήρηση ενός διεθνούς συστήματος μέσα από το οποίο να ικανοποιούνται τα αμερικανικά συμφέροντα, δηλαδή τα κέρδη των επιχειρήσεων. Ο δεύτερος είναι ένας εσωτερικός οικονομικός στόχος. Το Πεντάγωνο υπήρξε ο αρχικός κεϋνσιανός μηχανισμός με τον οποίο η κυβέρνηση επεμβαίνει για να διατηρήσει αυτό που γελοία ονομάζεται υγεία της οικονομίας, προτρέποντας την παραγωγή – δηλαδή την παραγωγή σπατάλης. Αυτές οι δύο λειτουργίες λοιπόν εξυπηρετούν συγκεκριμένα συμφέροντα, τα συμφέροντα της κυρίαρχης τάξης της αμερικανικής κοινωνίας. Σε καμιά περίπτωση όμως δεν εξυπηρετούν λαϊκά συμφέροντα και είμαι σίγουρος ότι αυτό το σύστημα παραγωγής της σπατάλης και της καταστροφής θα είχε ουσιαστικά καταρρεύσει σε μια ελευθεριακή κοινωνία. Βέβαια, δεν πρέπει να είμαστε τόσο σίγουροι. Αν φανταστούμε μια κοινωνική επανάσταση στις Ηνωμένες Πολιτείες -κάτι πολύ μακρινό, θα έλεγα – είναι δύσκολο να σκεφτούμε κάποιον αξιόπιστο εχθρό απ’ έξω που θα μπορούσε να την απειλήσει – παραδείγματος χάρη δεν θα δεχόμασταν επίθεση από το Μεξικό ή την Κούβα. Μια επανάσταση στην Αμερική δεν θα απαιτούσε άμυνα απέναντι σε κάποια επίθεση. Απ’ την άλλη μεριά, άν ξεσπούσε στη Δυτική Ευρώπη μια αντιεξουσιαστική κοινωνική επανάσταση, το πρόβλημα της άμυνας θα ήταν πολύ κρίσιμο. Δεν μπορεί όμως να είναι οπωσδήποτε συγγενές με την αναρχική ιδέα το γεγονός ότι δεν θα υπάρχει αυτοάμυνα, γιατί αναρχικά πειράματα στο παρελθόν διαλύθηκαν απ’ αυτή ακριβώς την έλλειψη. Μα σε τέτοια ερωτήματα δεν μπορούν να δοθούν γενικές απαντήσεις. Οι απαντήσεις πρέπει να είναι ειδικές, σε σχέση με ιδιαίτερες ιστορικές και αντικειμενικές συνθήκες. Απλώς δεν μπορώ να ακολουθήσω το συλλογισμό σας για τον κατάλληλο δημοκρατικό έλεγχο αυτής της οργάνωσης. Πώς είναι δυνατόν οι στρατηγοί να ελέγχουν τις πράξεις τους με τον τρόπο που εσείς εγκρίνετε. Για το λόγο αυτό θέλω να τονίσω την περιπλοκότητα του θέματος. Εξαρτάται για ποια χώρα και κοινωνία μιλάμε. Στις Ηνωμένες Πολιτείες προκύπτει ένα πρόβλημα. Αν είχαμε στην Ευρώπη μια αντιεξουσιαστική κοινωνική επανάσταση τα προβλήματα θα ήταν πολύ σοβαρά με κυριότερο αυτό της άμυνας. Αυτό σημαίνει ότι, αν στη Δυτική Ευρώπη είχε επιτευχθεί, σε κάποιο επίπεδο, ο ελευθεριακός σοσιαλισμός, θα υπήρχε άμεση στρατιωτική απειλή και από τη Σοβιετική Ένωση και τις ΗΠΑ και το πρόβλημα θα ήταν η αντιμετώπιση τους. Κάτι τέτοιο συνέβη στην ισπανική επανάσταση. Υπήρξε άμεση στρατιωτική επέμβαση από τους φασίστες, τους κομμουνιστές και παρασκηνιακά από τις φιλελεύθερες δημοκρατίες. Και στο επίπεδο το πώς μπορεί κανείς να υπερασπίσει τον εαυτό του είναι ένα σοβαρό πρόβλημα. Ωστόσο πρέπει να αναρωτηθούμε άν οι μόνιμοι συγκεντρωτικοί στρατοί με την υψηλή τεχνολογία, είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος άμυνας. Και αυτό με τίποτα δεν είναι προφανές. Παραδείγματος χάρη, δεν νομίζω ότι ένας συγκεντρωτικός στρατός στη Δυτική Ευρώπη θα αποτρέψει μια ρωσική ή αμερικανική επίθεση για να προφυλάξει τον ελευθεριακό σοσιαλισμό – μια επίθεση που ειλικρινά θα περίμενα σε κάποιο επίπεδο ίσως όχι στρατιωτικό αλλά τουλάχιστον οικονομικό. Μα από την άλλη μεριά, πολλοί χωρικοί με τα φτυάρια και τις διχάλες… Δεν μιλάμε για χωρικούς, αλλά για μια πολύ εξελιγμένη, αστική βιομηχανική κοινωνία. Και για μένα η καλύτερη μέθοδος άμυνας θα ήταν η πολιτική προσφυγή της στην εργατική τάξη των χωρών που αποτελούν μέρος της επίθεσης. Αλλά και πάλι δεν θέλω να είμαι απόλυτος. Μπορεί να χρειαστούν άρματα μάχης, στρατός. Αν ναι, τότε μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι κάτι τέτοιο θα συντελούσε, αν όχι στην πιθανή αποτυχία, τουλάχιστον στην παρακμή των επαναστατικών δυνάμεων – για τους λόγους ακριβώς που ανέφερες. Είναι πολύ δύσκολο για μένα να δεχτώ πως ένας συγκεντρωτικός στρατός που απασχολεί τανκς, αεροπλάνα, στρατηγικά όπλα κλπ, μπορεί να λειτουργήσει διαφορετικά. Αν είναι αυτά που απαιτούνται για τη διαφύλαξη των επαναστατικών δομών τότε καλύτερα να μην διαφυλαχτούν. Ας εξετάσουμε με περισσότερες λεπτομέρειες αυτή τη βασική άμυνα που για σας είναι η πολιτική ή οικονομική προσφυγή. Σ’ ένα από τα δοκίμια σας γράφετε ότι: “Σε μια αξιοπρεπή κοινωνία, θα υπάρχει για τον καθένα μια ενδιαφέρουσα δουλειά και το κάθε άτομο θα είναι ελεύθερο να ασκεί τα ταλέντα του σε όσο το δυνατόν περισσότερους τομείς”. Και πιο κάτω ρωτάτε:”Τι περισσότερο απαιτείται από μια ιδιαίτερη, εξωτερική ανταμοιβή με τη μορφή του πλούτου και της δύναμης; Μόνο αν παραδεχτούμε ότι το να εφαρμόζει κανείς τα ταλέντα του σε μια ενδιαφέρουσα και κοινωνικώς χρήσιμη εργασία, δεν είναι καθαυτή μια αμοιβή”. Παραμένει, όμως ανεξήγητο το γεγονός γιατί η δουλειά που οι άνθρωποι θα έβρισκαν συμφέρουσα και ικανοποιητική δεν ταυτίζεται με το είδος εκείνο της δουλειάς που απαιτείται ουσιαστικά για την υποστήριξη του επιπέδου ζωής που οι άνθρωποι απαιτούν και στον οποίο μάλιστα έχουν συνηθίσει. Για να διατηρηθεί αυτό το επίπεδο ζωής πρέπει να γίνει ένας συγκεκριμένος αριθμός δουλειάς. Το ερώτημα πόσο βαριά πρέπει να είναι αυτή η δουλειά, παραμένει αναπάντητο. Εξάλλου ούτε η επιστήμη, ούτε η τεχνολογία, ούτε η διανόηση ασχολήθηκαν μ’ αυτό το θέμα και δεν κατάφεραν να υπερνικήσουν το φορτικό και αυτοκαταστροφικό χαρακτήρα της απαραίτητης εργασίας για την κοινωνία και αυτό γιατί από παλιά θεωρείται δεδομένη η ύπαρξη ενός ισχυρού σώματος από μισθωτούς-σκλάβους οι οποίοι πρέπει αναγκαστικά να δουλέψουν γιατί διαφορετικά θα πεινάσουν. Ωστόσο, στο ερώτημα πώς η απαραίτητη για την κοινωνία εργασία είναι δυνατό να αποκτήσει νόημα, δεν μπορούμε ν’ απαντήσουμε. Η δική μου άποψη είναι ότι ένα μεγάλο μέρος απ’ αυτή είναι ανεκτό. Είναι λάθος να πιστεύουμε ότι ακόμα και η φυσική εργασία είναι απαραίτητα βασανιστική. Πολλοί άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένου του εαυτού μου, το κάνουν για ξεκούραση. Παράδειγμα: Τώρα τελευταία αποφάσισα να φυτέψω 34 δέντρα σε μια έκταση πίσω από το σπίτι μου, πράγμα που σημαίνει ότι έπρεπε ν’ ανοίξω 34 λάκκους στο χώμα. Φυσικά μια τέτοια δουλειά για μένα και τις καθημερινές ασχολίες μου είναι πολύ σκληρό, πρέπει να παραδεχτώ όμως ότι το διασκέδασα. Καταλαβαίνεις ότι αυτό δεν θα συνέβαινε αν είχα δουλέψει κάτω από ένα σύστημα νορμών, τον έλεγχο ενός επιστάτη ή είχα την εντολή να τελειώσω σε μια συγκεκριμένη ώρα κλπ. Από την άλλη μεριά όταν η δουλειά δεν έχει να κάνει με συμφέροντα, κάτι τέτοιο είναι δυνατό. Έξω δηλαδή από τεχνολογίες, χωρίς κάποιο συγκεκριμένο σχεδιασμό κλπ. Μήπως όμως αυτή η άποψη είναι μια ρομαντική αυταπάτη μιας μικρής ελίτ ανθρώπων, καθηγητών ίσως και δημοσιογράφων που συμβαίνει να βρίσκονται σε μια προνομιούχα οικονομική κατάσταση που τους επιτρέτει να κάνουν ότι θέλουν; Γι’ αυτό άρχισα με ένα μεγάλο αν. Είπα πως πρέπει να ξεκαθαρίσουμε πόσο φορτική και ανεπιθύμητη χρειάζεται να είναι η απαραίτητα δουλειά για την κοινωνία – συγκεκριμένα αυτή που απαιτείται για τη διατήρηση του επιπέδου ζωής- που όλοι επιθυμούμε. Κατά τη γνώμη μου πολύ λιγότερο απ’ ότι είναι σήμερα, αλλά ας υποθέσουμε ότι μέχρι ένα σημείο παραμένει βασανιστική. Στην περίπτωση αυτή η απάντηση είναι απλούστατη: η εργασία πρέπει να μοιράζεται εξίσου σε άτομα που διαθέτουν τις ανάλογες ικανότητες. Κι έτσι ο καθένας απασχολείται για μερικούς μήνες σε μια βιομηχανία αυτοκινήτων και ύστερα μαζεύοντας σκουπίδια…. Αν τελικά η δουλειά αυτή δεν προσφέρει καμιά ικανοποίηση, αν και προσωπικά δεν το νομίζω. Παρατηρώντας ανθρώπους που δουλεύουν σαν τεχνίτες, παραδείγματος χάρη, ή μηχανικοί αυτοκινήτων, βλέπω πολλές φορές να αισθάνονται περήφανοι για το έργο τους. Ιδιαίτερα σε πολύπλοκά επαγγέλματα όπου χρειάζεται σκέψη και προβληματισμός, όπως όταν κάποιος φροντίζει και για τη διεύθυνση της επιχείρησης τον καθορισμό της οργάνωσης της δουλειάς, τους σκοπούς της, τα μελλοντικά σχέδια κλπ, όλα αυτά αποτελούν μια ικανοποιητική και αποδοτική δράση που απαιτεί ικανότητες, του είδους εκείνου που τα άτομα χαίρονται να εξασκούν. Παρ’ όλα αυτά, ας υποθέσουμε ότι μένει κάποιο υπόλοιπο δουλειάς το οποίο, όμως δεν θέλει κανείς να αναλάβει. Μπροστά σε μια τέτοια κατάσταση, συμφωνώ ότι το υπόλοιπο αυτό πρέπει να μοιραστεί εξίσου, πέρα απ’ αυτό όμως τα άτομα μπορούν ελεύθερα να ασκούν τα ταλέντα τους εκεί που πρέπει. Αν όμως το υπόλοιπο αυτό ήταν πολύ μεγάλο, όπως πολλοί θα υποστήριζαν, αν συμπεριλαμβανόταν για την παραγωγή του 90% αυτών που όλοι θέλουμε να καταναλώνουμε, τότε η οργάνωση διανομής του, με την προϋπόθεση ότι λίγο ή πολύ όλοι κάνουν κάποιες δυσάρεστες δουλειές, θα γινόταν εξαιρετικά ανεπαρκής. Γιατί πέρα απ’ όλα τα άλλα, έστω και γι’ αυτές τις δουλειές πρέπεινα διαθέτεις την κατάλληλη παιδεία και τα εφόδια, γιατί διαφορετικά θα κλονιζόταν η δύναμη όλης της οικονομίας και το επίπεδο ζωής που στηρίζει θα μειωνόταν. Ο συλλογισμός αυτός στηρίζεται ολότελα σε υποθέσεις γιατί δεν νομίζω ότι τα πράγματα έχουν έτσι. Αν η ανθρώπινη διανόηση ήταν αφοσιωμένη στην αναζήτηση ενός τρόπου σχεδιασμού της τεχνολογίας που θα ταίριαζε με τις ανάγκες του παραγωγού κι όχι το αντίστροφο – τώρα εξετάζουμε πώς ο άνθρωπος με τις ατομικές ιδιότητες του μπορεί να ενταχθεί σ’ ένα τεχνολογικό σύστημα σχεδιασμένο για άλλους σκοπούς, συγκεκριμένα παραγωγή για κέρδος – η πραγματικά ανεπιθύμητη εργασία είναι πολύ λιγότερη. Παρ’ όλα αυτά οι εναλλακτικές λύσεις είναι δύο: ή η δουλειά να είναι μοιρασμένη ή να σχεδιαστούν έτσι οι κοινωνικοί θεσμοί ώστε κάποια ομάδα ανθρώπων να αναγκασθεί να δουλέψει κάτω από την απειλή της πείνας. Ίσως όμως το ποσό που θα πάρουν να αξίζει γι’ αυτούς τόσο ώστε να μην εξαναγκαστούν αλλά να δουλέψουν ηθελημένα. Μα σύμφωνα με τις υποθέσεις μου ο καθένας παίρνει ουσιαστικά ίση αμοιβή. Μην ξεχνάς ότι δεν ζούμε σε μια κοιινωνία όπου οι άνθρωποι με τα βαριά επαγγέλματα πληρώνονται περισσότερο από εκείνους που έχουν επιλέξει τη δουλειά τους. Μάλλον το αντίθετο συμβαίνει. Στην κοινωνία μας όπως και σε κάθε ταξική κοινωνία, αυτοί που κάνουν τις ανεπιθύμητες δουλειές έχουν και τις μικρότερες απολαβές. Αυτοί δουλεύουν έτσι κι εμείς κατά κάποιο τρόπο αδιαφορούμε γιατί είναι δεδομένη πλέον η ύπαρξη μιας μαζικής τάξης ανθρώπων που ελέγχει μόνο έναν παραγωγικό συντελεστή, δηλαδή την εργασία και θα κάνει αυτή τη δουλειά γιατί δεν έχει άλλη δυνατότητα και με τους χαμηλότερους μισθούς. Ας φανταστούμε τρία είδη κοινωνιών: α) τη γνωστή σε όλους, όπου όλες οι ανεπιθύμητες δουλειές γίνονται από μισθωτούς σκλάβους β) ένα σύστημα στο οποίο, αφού έχουν γίνει οι καλύτερες προσπάθειες για ν’ αποκτήσει κάποιο ενδιαφέρον, η δουλειά μοιράζεται και γ) ένα σύστημα όπου η δουλειά πληρώνεται επιπλέον και έτσι γίνεται εθελοντικά. Μιλώντας αόριστα, μπορώ να πω ότι τα δύο τελευταία συστήματα ταυτίζονται με τις αναρχικές αξίες. Προσωπικά συμφωνώ με το δεύτερο αλλά και τα δύο είναι τελείως άσχετα από οποιαδήποτε σημερινή κοινωνική οργάνωση ή τάση μέσα σ’ αυτή. Υπάρχει μια θεμελιώδης διαφορά, παρ’ όλο που πολλοί προσπαθούν να κρύψουν. Η δουλειά οργανώνεται με βάση την ικανοποίηση που προσφέρει ή οργανώνεται με κριτήριο την αξία που έχει το προϊόν γι’ αυτούς που θα το καταναλώσουν; Επίσης μια οργανωμένη κοινωνία που προσφέρει στα μέλη της όσο το δυνατόν περισσότερες ευκαιρίες για την ικανοποίηση τους, που ουσιαστικά είναι μια εργασία για την εργασία, βρίσκει το λογικό αποκορύφωμα της και σ’ ένα μοναστήρι όπου το είδος της εργασίας δηλαδή η προσευχή γίνεται με σκοπό τον αυτοεμπλουτισμό του εργάτη χωρίς να παράγεται τίποτα χρήσιμο για κανένα με αποτέλεσμα να ζεις είτε σ’ ένα χαμηλό επίπεδο είτε να πεινάς. Εδώ έχουμε συγκεκριμένες υποθέσεις για τις οποίες διαφωνώ μαζί σου. Ένας από τους παράγοντες που δίνουν νόημα στη δουλειά είναι και η χρησιμότητα της, ότι τα προϊόντα που παράγονται απ’ αυτή είναι χρήσιμα. Η δουλειά του τεχνίτη είναι ενδιαφέρουσα για τον ίδιο, όχι μόνο για την εξυπνάδα και τις ικανότητες που απαιτεί αλλά γιατί εν μέρει είναι χρήσιμη. Και νομίζω ότι το ίδιο ισχύει για τους επιστήμονες. Δηλαδή το γεγονός ότι η δουλειά σου οδηγεί κάπου αλλού – αυτό συμβαίνει στην επιστήμη – ότι συμβάλλει για κάτι είναι πολύ σημαντικό, άσχετα με την ομορφιά ή την κομψότητα αυτού που έχεις καταφέρει. Κι αυτό καλύπτει κάθε τομέα της ανθρώπινης προσπάθειας. Εξάλλου, απ’ την ιστορία έχουμε τόσα παραδείγματα ανθρώπων που σε μεγάλο βαθμό έμειναν ικανοποιημένοι -πολλές φορές πολύ ικανοποιημένοι – από την παραγωγική δημιουργική εργασία τους. Και οι πιθανότητες για κάτι τέτοιο αυξήθηκαν τρομακτικά με την εκβιομηχάνιση. Γιατί; γιατί ακριβώς οι περισσότερες ανούσιες και βαριές δουλειές γίνονται από τις μηχανές με αποτέλεσμα το πεδίο για μια δημιουργική ανθρώπινη εργασία να έχει επεκταθεί σημαντικά. Αναφέρθηκες στη δουλειά που ασκείται ελεύθερα, σαν χόμπυ. Μια τέτοια δουλειά όμως είναι σίγουρα χρήσιμη, έχει νόημα και γίνεται σωστά. Επίσης όπως γίνεται συνήθως, ξεχωρίζεις την επιθυμία για μια ικανοποιητική δουλειά από την επιθυμία για δημιουργία πολύτιμων πραγμάτων για την κοινότητα. Το δίλημμα αυτό όμως δεν είναι ξεκάθαρο. Έτσι με κανένα τρόπο δεν είναι προφανές – αν και πιστεύω ότι είναι λάθος – πως η συμβολή στην αυξηση της ευχαρίστησης και ικανοποίησης στη δουλειά είναι αντιστρόφως ανάλογη με τη συμβολή στην αξία του προϊόντος. Θα μπορούσε να είναι άσχετη, όχι αντιστρόφως ανάλογη. Πάρτε ένα πολύ απλό παράδειγμα όπως αυτόν που πουλάει παγωτά στην παραλία, στις διακοπές. Προσφέρει κι αυτός τις υπηρεσίες του στο κοινωνικό σύνολο. Αναμφίβολα ο κόσμος θέλει παγωτά εξαιτίας της ζέστης. Από την άλλη μεριά δεν μπορώ να καταλάβω ποια είναι η χαρά του εργάτη, ποιος είναι ο μεγάλος βαθμός κοινωνικής αρετής ή ευγένειας στην εκτέλεση αυτού του έργου. Οφείλω να πω ότι έχω δει πολλούς ευτυχισμένους πωλητές παγωτών… Φυσικά, βγάζουν πολλά λεφτά… …που τυγχάνει να τους αρέσει η ιδέα ότι μοιράζουν παγωτά στα παιδιά και νομίζω ότι αυτός είναι ένας πολύ λογικός τρόπος για να περνάει κανείς την ώρα του, σε σύγκριση με χιλιάδες άλλα επαγγέλματα που μπορώ να σκεφτώ. Σου θυμίζω ότι ο καθένας σήμερα έχει ένα επάγγελμα και τα περισσότερα απ’ αυτά -ιδιαιτέρως εκείνα που σχετίζονται με αυτό που λέμε υπηρεσίες, δηλαδή σχέσεις με άλλα άτομα – προσφέρουν εσωτερική ικανοποίηση και ανταμοιβές που είναι αποτελέσματα αυτών των σχέσεων. Το ίδιο ισχύει και για τους καθηγητές και για τους παγωτατζήδες. Φυσικά το να πουλάς παγωτά δεν απαιτεί την υποχρέωση ή την ευφυΐα που απαιτεί η διδασκαλία και ίσως για το λόγο αυτό να είναι ένα από τα λιγότερο επιθυμητά επαγγέλματα. Ωστόσο θα πρέπει κι αυτό να μοιραστεί. Αυτό όμως, που θέλω να πω, είναι ότι η χαρακτηριστική παραδοχή μας πως η ευχαρίστηση και η περηφάνια από τη δουλειά είναι ή άσχετη ή αρνητική σε σχέση με την αξία του προϊόντος, έχει να κάνει μ’ ένα συγκεκριμένο στάδιο της κοινωνικής ιστορίας, τον καπιταλισμό, στο οποίο τα ίδια τα άτομα είναι εργαλεία της παραγωγής. Παραδείγματος χάρη, σε πολλές συζητήσεις με βιομηχανικούς ψυχολόγους κατά τη διάρκεια συνελεύσεων, οι εργάτες διαμαρτύρονταν συνεχώς ότι η δουλειά τους δεν γίνεται όπως θα έπρεπε. Έτυχε τελευταία να διαβάσω σε μια εφημερίδα γεροντολογίας μια μελέτη για τη μακροβιότητα, που προσπαθούσε να εξιχνιάσει του παράγοντες που προεξοφλούν τη μακροζωία – κάπνισμα, ποτό, γενετικοί παράγοντες. Τελικά, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο καλύτερος και πιο πετυχημένος παράγοντας είναι η ικανοποίηση που προσφέρει η δουλειά. Οι άνθρωποι με καλές δουλειές ζουν περισσότερο. Οι άνθρωποι που είναι ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ με τη δουλειά τους. Και είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας αφού εκεί ξοδεύεις το μεγαλύτερο μέρος της ζωής σου, αναπτύσσεις κάποια δημιουργική δραστηριότητα. Τι οδηγεί, όμως, στην ικανοποίηση; Κατά τη γνώμη μου το σπουδαιότερο είναι το αίσθημα ότι προσφέρεις με την εργασία σου κάτι χρήσιμο στην κοινότητα. Πολλοί άνθρωποι που είναι ευχαριστημένοι με το επάγγελμά τους είναι άνθρωποι που αισθάνονται ότι αυτό που κάνουν αξίζει. Μπορεί να είναι καθηγητές, γιατροί, επιστήμονες, τεχνίτες ή αγρότες. Το αίσθημα δηλαδή ότι αυτό που κάνεις είναι αξιόλογο ότι παίζει ίσως καθοριστικό ρόλο γι’ αυτούς με τους οποίους ενώνεσαι με κοινωνικά δεσμά, είναι ένας πολύ σημαντικός παράγοντας για την προσωπική ικανοποίηση σου. Πάνω απ’ όλα όμως, υπάρχει η υπερηφάνεια, η εκπλήρωση των προσδοκιών σου, που είναι αποτελέσματα μια σωστά εκτελεσμένης δουλειάς – ασκώντας απλώς τις ικανότητες σου. Δεν βλέπω γιατί αυτό θα έκανε κακό, αντιθέτως θα υπερτιμούσε την αξία του προϊόντος. Ας υποθέσουμε όμως ότι σε κάποιο επίπεδο βλάπτει, Στο σημείο αυτό η κοινωνία ή η κοινότητα είναι αυτές που θα αποφασίζουν για τους διάφορους συμβιβασμούς. Κάθε άτομο είναι και παραγωγός και καταναλωτής, που σημαίνει ότι πρέπει να μετέχει σ’ αυτούς τους αποφασισμένους απο την κοινωνία συμβιβασμούς – αν αυτοί είναι συμβιβασμοί. Και πάλι νομίζω ότι η φύση του συμβιβασμού είναι εξαιρετικά διογκωμένη εξαιτίας του παραμορφωτικού πρίσματος του συστήματος στο οποίο ζούμε, που καταπιέζει και καταστρέφει την προσωπικότητά μας. Λέτε ότι η κοινότητα πρέπει να αποφασίζει για τους συμβιβασμούς; η κομμουνιστική θεωρία μας προμηθεύει τα σημεία τα σχετικά με τον εθνικό προγραμματισμό, αποφάσεις για επενδύσεις, την κατεύθυνση των επενδύσεων κλπ. Έχω την εντύπωση ότι σε μια αναρχική κοινωνία δεν θα θέλατε να υπάρχει αυτή η κυβερνητική υποδομή που απαραιτήτως θα καταστρώνει σχέδια, θα αποφασίζει για τις επενδύσεις ή για το που θα δοθεί προτεραιότητα, στα προϊόντα που οι άνθρωποι θα θέλουν να καταναλώσουν ή στη δουλειά που θα θέλουν να κάνουν. Δεν συμφωνώ μ’ αυτά. Κατά τη γνώμη μου τα αναρχικά ή αριστερό-μαρξιστικά οικοδομήματα που βασίζονται στο σύστημα των εργατικών συμβουλίων και των ομοσπονδιών, προμηθεύουν ακριβώς αυτό το σύνολο των επιπέδων στο οποίο είναι δυνατή η λήψη των αποφάσεων για τα εθνικά θέματα. Κατά τον ίδιο τρόπο, οι κρατικο-σοσιαλιστικές κοινωνίες παρουσιάζουν ένα επίπεδο για τη λήψη των αποφάσεων – ας πούμε εθνικό – στο οποίο σχεδιάζονται εθνικά προγράμματα. Δεν υπάρχει καμιά διαφορά σ’ αυτή την προοπτική. Η διαφορά έχει να κάνει με τη συμμετοχή στις αποφάσεις και τον έλεγχο πάνω σ’ αυτές. Σύμφωνα με την άποψη των αναρχικών και των αριστερών μαρξιστών – όπως εκφράστηκε στα εργατικά ή τα κομμουνιστικά συμβούλια – οι αποφάσεις παίρνονται από τη σωστά πληροφορημένη εργατική τάξη, μέσα από τις συνελεύσεις και τους άμεσους αντιπροσώπους που ζουν και δουλεύουν μαζί τους. Στα κρατικο-σοσιαλιστικά συστήματα, ο εθνικός προγραμματισμός γίνεται από μια εθνική γραφειοκρατία που συγκεντρώνει όλες τις σχετικές πληροφορίες, παίρνει τις αποφάσεις, τις γνωστοποιεί στο λαό κατά διαστήματα και κάθε λίγα χρόνια έρχεται μπροστά στο λαό και λέει: “Μπορείτε να διαλέγετε τον Α ή τον Β, όλοι όμως ανήκουμε σ’ αυτή τη μακρινή γραφειοκρατία”. Αυτοί είναι οι πόλοι, αυτές είναι οι πολικές αντιθέσεις μέσα στη σοσιαλιστική παράδοση. Έτσι όχι μόνο το κράτος έχει να παίξει σημαντικό ρόλο αλλά πολύ πιθανόν και οι δημόσιοι υπάλληλοι, η γραφειοκρατία, ο έλεγχος όμως πάνω σ’ αυτή διαφέρει. Δεν νομίζω ότι χρειαζόμαστε μια ξεχωριστή γραφειοκρατία για την εκτέλεση των κυβερνητικών αποφάσεων. Χρειάζονται διάφορες μορφές ειδίκευσης; Ναι, αλλά ας πάρουμε την ειδίκευση σχετικά με τον οικονομικό σχεδιασμό, γιατί οπωσδήποτε σε κάθε περίπλοκη βιομηχανική κοινωνία θα πρέπει να υπάρχει μια ομάδα τεχνιτών των οποίων η αποστολή θα είναι να καταστρώνουν σχέδια, να εκθέτουν τα επακόλουθα των αποφάσεων, να εξηγούν στον κόσμο πως αν αποφασίσει αυτό, να ποιες θα είναι οι πιθανές συνέπειες κλπ. Τα συστήματα αυτά όμως είναι τα ίδια βιομηχανίες, με τα δικά τους εργατικά συμβούλια, που θα ανήκουν στο όλο συμβουλιακό σύστημα, με μόνη διαφορά ότι δεν θα παίρνουν αποφάσεις. Θα παράγουν προγράμματα με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που παράγονται τα αυτοκίνητα και θα τα διαθέτουν στα εργατικά συμβούλια και τις συνελεύσεις κατά τον ίδιο τρόπο που διατίθενται τα αυτοκίνητα στην αγορά. Φυσικά αυτό απαιτεί μια ενημερωμένη και εκπαιδευμένη εργατική τάξη, κάτι που είναι δυνατό να γίνει σε εξελιγμένες βιομηχανικές κοινωνίες. Κατά πόσο εξαρτάται η επιτυχία του ελευθεριακού σοσιαλισμού ή του αναρχισμού από μια ριζική αλλαγή στη φύση του ανθρώπου, στα κίνητρα του, τον αλτρουισμό του, όπως και στις γνώσεις και την πνευματική καλλιέργεια του; Όχι μόνο εξαρτάται αλλά ο βασικός στόχος του ελευθεριακού σοσιαλισμού είναι να συμβάλλει σ’ αυτό. Θα συντελέσει στην πνευματική μεταμόρφωση – εκείνη τη μεγάλη αλλαγή όπου ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τον εαυτό του και συνειδητοποιεί το μέγεθος των ικανοτήτων του για δράση, λήψη αποφάσεων, δημιουργία, παραγωγή, έρευνα – τη μεταμόρφωση που τόνισαν όλοι οι κοινωνικοί στοχαστές, από τους αριστερούς μαρξιστές και τη Λούξεμπουργκ, μέχρι τους αναρχοσυνδικαλιστές. Επομένως από τη μια μεριά απαιτεί αυτή την πνευματική μεταμόρφωση. Από την άλλη έχει σαν σκοπό τη δημιουργία θεσμών που θα συμβάλλουν στην αλλαγή της φύσης της δουλειάς, της δημιουργικής δράσης και μέσα από την αλληλοεπίδραση αυτών των θεσμών θα ακμάσουν νέες όψεις της ανθρώπινης φύσης. Και μετά η οικοδόμηση ακόμη πιο ελευθεριακών θεσμών με τη συμβολή αυτών των απελευθερωμένων πια ατόμων: κάπως έτσι αντιλαμβάνομαι την εξέλιξη του σοσιαλισμού. Και τελικά ποιες είναι οι πιθανότητες δημιουργίας κοινωνιών τέτοιου τύπου στις μεγαλύτερες βιομηχανικές χώρες της δύσης, μέσα στο επόμενο τέταρτο του αιώνα; Δεν νομίζω ότι είμαι αρκετά σοφός ή ενημερωμένος ώστε να κάνω προβλέψεις, οι οποίες όταν σχετίζονται με τόσο δύσκολα στην κατανόηση θέματα, είναι μάλλον υποκειμενικές παρά αντικειμενικές. Μπορώ όμως να πω ένα πράγμα: στον βιομηχανικό καπιταλισμό είναι εμφανέστατες οι τάσεις για συγκέντρωση δύναμης σε περιορισμένες οικονομικές αυτοκρατορίες και γι’ αυτό που σιγά-σιγά εξελίσσεται και παίρνει τη μορφή του ολοκληρωτικού κράτους. Οι τάσεις αυτές υπάρχουν εδώ και πολύ καιρό και δεν βλέπω τίποτα που να μπορεί να τις σταματήσει. Θα συνεχίσουν να υπάρχουν και είναι μέρος της ακινησίας και της παρακμής των καπιταλιστικών θεσμών. Αυτή η ροπή προς το ολοκληρωτικό κράτος και τον οικονομικό συγκεντρωτισμό – αυτά τα δυο είναι αλληλένδετα – θα οδηγηγούν συνέχεια σε αποστροφή και σε προσπάθειες, ατομικές ή οργανωμένες, για ατομική ή κοινωνική απελευθέρωση. Κι αυτό θα γίνεται με διάφορους τρόπους. Σ’ όλη την Ευρώπη με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, υπάρχει το κάλεσμα γι’ αυτό που ονομάζεται συμμετοχή των εργατών, συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων, ή ακόμα εργατικός έλεγχος. Όμως, οι περισσότερες απ’ αυτές τις προσπάθειες είναι ελάχιστες, αν όχι παραπλανητικές, που υπονομεύουν τους αγώνες της εργατικής τάξης για απελευθέρωση. Παρ’ όλα αυτά, ανταποκρίνονται σε μια έντονη προαίσθηση και κατανόηση ότι ο εξαναγκασμός και η καταπίεση, είτε προέρχονται από ιδιωτική οικονομική δύναμη, είτε από την κρατική γραφειοκρατία, δεν είναι με τίποτα το απαραίτητα χαρακτηριστικό γνώρισμα της ανθρώπινης ζωής. Και όσο περισσότερο συνεχίζονται αυτές οι συγκεντρώσεις δύναμης και εξουσίας τόσο μεγαλύτερη θα είναι η αποστροφή και οι προσπάθειες για την ανατροπή τους. Ας ελπίσουμε ότι αργά ή γρήγορα θα πετύχουν.